Rozwój wcześniaka: sprawdź, jak rozwija się wcześniak

2019-09-23 15:25

Wcześniak rozwija się inaczej niż noworodki urodzone w terminie. Jego wzrost i dojrzewanie organizmu zostało przerwane przedwczesnym porodem, dlatego taki noworodek wymaga specjalnej opieki i troski, dzięki którym może nadrobić zaległości w rozwoju.

Rozwój wcześniaka
Autor: thinkstockphotos.com Rozwój wcześniaka przebiega indywidualnie.

Spis treści

  1. Od czego zależy stopień rozwoju wcześniak?
  2. Rozwój układu oddechowego wcześniaka i kłopoty z oddychaniem
  3. Rozwój zmysłu wzroku wcześniaka
  4. Rozwój układu pokarmowego wcześniaka i problemy z jego karmieniem
  5. Rozwój odporności wcześniaka - ryzyko infekcji
  6. Rozwój wcześniaka po opuszczeniu szpitala

Rozwój wcześniaków jest zawsze zatrzymany przedwczesnymi narodzinami. Maluszki przedwcześnie urodzone nie są gotowe na życie poza łonem matki, mają jeszcze niedostatecznie wykształcone układy i narządy. Dlatego takie dzieci wymagają specjalistycznej opieki i pielęgnacji. 

Od czego zależy stopień rozwoju wcześniak?

Stopień rozwoju wcześniaka jest zależny od tego, w którym tygodniu ciąży nastąpił poród. Dziecko urodzone w 34. tygodniu ciąży dość szybko nadrabia zaległości rozwojowe, które dzielą je od noworodka urodzonego w terminie. Natomiast wcześniak urodzony np. w 26. tygodniu potrzebuje więcej czasu, by dogonić w rozwoju maluchy urodzone o czasie.

Im wcześniej urodzone dziecko, tym większe ryzyko powikłań (np. sepsy, retinopatii, krwawień dokomorowych w mózgu, martwiczego zapalenia jelit) i opóźnień w rozwoju psychoruchowym. Zazwyczaj różnice w rozwoju wcześniaka i dzieci urodzonych w terminie wyrównują się w ciągu 2 lat.

Czytaj: Wcześniak w domu: wszystko co musisz wiedzieć o pielęgnacji wcześniaka

10 wskazówek, dzięki którym nie urodzisz zbyt wcześnie

Rozwój układu oddechowego wcześniaka i kłopoty z oddychaniem

Wcześniak rodzi się z niewykształconymi do końca układami: oddechowym, nerwowym, krążenia. Układ oddechowy musi rozpocząć pracę przedwcześnie, zamiast jeszcze przez kilka lub kilkanaście tygodni dojrzewać w obecności płynu owodniowego.

Wcześniaki urodzone przed 32. tygodniem ciąży zwykle nie są w stanie samodzielnie oddychać. Wynika to z niedojrzałości płuc oraz niedoboru surfaktantu, substancji odpowiadającej za sprawność pęcherzyków płucnych. Dlatego muszą być podłączone do respiratora.

Rozwój zmysłu wzroku wcześniaka

Wcześniaki mają też problemy z oczami. Niedojrzałość siatkówki sprawia, że jest ryzyko uszkodzenia wzroku (retinopatii wcześniaczej). Przedwczesny poród prowadzi do zaburzeń w procesie jej unaczyniania oraz do patologicznego rozrostu tkanki łącznej w siatkówce i ciele szklistym. Konsekwencją może być odwarstwienie siatkówki i upośledzenia funkcji wzroku.

Rozwój układu pokarmowego wcześniaka i problemy z jego karmieniem

Wcześniak ma także niedojrzały układ pokarmowy, błona śluzowa żołądka nie jest jeszcze dostatecznie wykształcona. Jeśli urodził się przed 32 tygodniem ciąży, nie ma także odruchu ssania (pojawia się on w 32.-34. tygodniu ciąży), dlatego karmienie piersią jest niemożliwe.

Wcześniaki są karmione dożylnie lub, jeśli jest już to możliwe, sondą dożołądkową. Mimo że wcześniak nie może ssać piersi, ważne jest, by mama ściągała pokarm. Dla rozwoju wcześniaków mleko matki ma ogromne znaczenie, jest traktowane niemal jak lek.

Utrzymanie laktacji jest więc niezbędne, by móc karmić malca ściągniętym pokarmem przez sondę, a gdy dziecko wykształci odruch ssania, by karmić je piersią bezpośrednio.

Czytaj: Odciąganie pokarmu: jak odciągać pokarm i jak go przechowywać

Rozwój odporności wcześniaka - ryzyko infekcji

Odporność jest upośledzona - w momencie narodzin jego układ immunologiczny nie był wykształcony, dlatego maluszki urodzone przed czasem są narażona na infekcje. Każda z nich jest dla nich groźniejsza niż dla dzieci urodzonych o czasie, dlatego bardzo istotne jest zapobieganie chorobom. Doskonałą profilaktyką jest karmienie piersią (pokarm kobiecy zawiera wiele przeciwciał i innych czynników chroniących przed infekcjami. Konieczne jest też podawanie wcześniakom ciał odpornościowych w kierunku wirusa RS (tzw. immunizacja). Ten drobnoustrój odpowiada za jedna z groźniejszych dla wcześniaków zakażeń dróg oddechowych.

W Polsce do programu profilaktyki zakażeń RSV kwalifikowane są dzieci, które:

  • w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 1. roku życia i spełniają następujące kryteria: wiek ciążowy do 28. tygodnia ciąży (28 tygodni i 6 dni) lub lekarz rozpoznał u nich tzw. dysplazję oskrzelowo-płucną;
  • w momencie rozpoczęcia immunizacji nie ukończyły 6. miesiąca życia i spełniają kryterium: wiek ciążowy między 29. a 32. tygodniem ciąży (32 tygodnie i 6 dni).

Rozwój wcześniaka po opuszczeniu szpitala

Po narodzinach wcześniak wymaga specjalistycznego leczenia w szpitalu. Niedobór tkanki tłuszczowej i słabe mięśnie sprawiają, że wcześniak nie jest w stanie utrzymać prawidłowej temperatury ciała, stąd często pojawia się konieczność przebywania w inkubatorze.

Opuszcza go dopiero wtedy, gdy osiągnie wagę 2 kg, samodzielnie oddycha i ssie. To, jak dziecko będzie się dalej rozwijać, zależne jest od wielu czynników: tygodnia ciąży, w którym nastąpił poród, tego, czy wystąpiło niedotlenienie czy krwawienie dokomorowe. Te czynniki zwiększają ryzyko nieprawidłowości w rozwoju psychoruchowym, uszkodzeń wzroku i słuchu, zaburzeń emocjonalnych.

Po wyjściu ze szpitala konieczna jest wzmożona obserwacja dziecka przez rodziców, a także opieka neonatologa w poradni dla wcześniaków. Trzeba zwrócić uwagę, czy dziecko wodzi wzrokiem za zabawkami, skupia wzrok na twarzach rodziców, uśmiecha się, prawidłowo je, nie krztusi się, przybiera na wadze, jest aktywne, jego ciało nie układa się uporczywie w jedną stronę.

Wszelkie wątpliwości trzeba zgłaszać lekarzowi, ale warto pamiętać, że rozwój wcześniaka przebiega bardzo indywidualnie i nie istnieją tabele określające, jak dokładnie powinno rozwijać się dziecko przedwcześnie urodzone. Nie należy porównywać rozwoju dzieci między sobą, ani z innymi wcześniakami, ani z dziećmi urodzonymi w terminie. Rodzi to niepotrzebny stres, zwłaszcza że nie każde opóźnienie jest dowodem nieprawidłowości w rozwoju.

Skóra wcześniaka jest cieńsza i bardziej delikatna niż donoszonego noworodka. Dlatego skóra wcześniaka jest szczególnie narażona na podrażnienia i odparzenia wywołane przez mocz i kał znajdujące się w pieluszce. Dowiedz się, jak pielęgnować skórę pod pieluszką u wcześniaków, by uniknąć odparzeń i pieluszkowego zapalenia skóry.
Skóra wcześniaka wymaga wzmożonej uwagi z tego względu, że dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży mają skórę jeszcze cieńszą i delikatniejszą niż donoszone noworodki, i przez to bardziej narażoną na podrażnienia. Czy wiesz, jak kąpać wcześniaka i właściwie pielęgnować jego skórę?
Wcześniak to dziecko urodzone przed 37. tygodniem ciąży. O tym, co lekarze i rodzice muszą zrobić, by wcześniak mogł cieszyć się zdrowym dzieciństwem rozmawiamy z dr n. med Justyną Tołłoczko, pediatrą neonatologiem.
Pielęgnacja wcześniaków - dzieci urodzonych na skutek porodu przedwczesnego - wymaga specjalnych zabiegów. Wcześniaki są słabe i nieprzygotowane do samodzielnej egzystencji. Wymagają intensywnej opieki neatologa i specjalistycznej aparatury, gdyż wiele z ich narządów nie zdążyło się jeszcze dostatecznie wykształcić. Dlatego też, wcześniaki są bardziej narażone na różnego rodzaju komplikacje zdrowotne niż dzieci urodzone w terminie.
Pojęcie wieku korygowanego ułatwia ocenę rozwoju wcześniaka. Wcześniak to noworodek urodzony między 22. a 37. tygodniem ciąży. Dziecko urodzone przedwcześnie ma trochę inne potrzeby niż noworodek, który urodził się w terminie. Wcześniak jest mały i drobny, dlatego potrzebuje mniejszych ubranek. Nie można też oceniać rozwoju wcześniaka, porównując go do dzieci urodzonych o czasie. 
Do czynienia z tzw. bezdechem wcześniaczym mamy w przypadku noworodków urodzonych przed terminem. Bezdech to nagłe zatrzymanie oddechu. Może być przejściowy i odruchowy - doświadczamy go na przykład po zanurzeniu w zimnej wodzie. Albo nieodwracalny i wtedy nazywamy go porażeniem oddechu.
Martwicze zapalenie jelita grubego (nekrotyczne zapalenie jelit) to najczęstsza choroba przewodu pokarmowego, wymagająca interwencji chirurgicznej u wcześniaków i rzadziej noworodków o niskiej masie urodzeniowej. Martwica jelita grubego jest groźna, u najmniejszych dzieci - ważących mniej niż 1,5 kilograma - bywa śmiertelne. Co warto wiedzieć o martwiczym zapaleniu jelita grubego? Martwica jelita grubego: objawy, przyczyny, leczenie.
Perforację jelita grubego u wcześniaków wymienia się wśród chorób, zaburzeń i powikłań typowych dla dzieci urodzonych przed terminem. Perforacja jelita grubego u wcześniaka jest następstwem groźnego zapalenia jelit, wywołuje u dziecka silny ból i wymaga natychmiastowej interwencji chirurga.
Co łączy pracę, przedwczesny poród i psychikę kobiety? Naukowcy udowodnili, że brak zatrudnienia i przedwczesny poród wpływają negatywnie na samoocenę kobiety. Dlaczego najniższa samoocena występuje u matek skrajnych wcześniaków i matek niezatrudnionych? Jak długo utrzymywać się może taki stan? Czym jest samoocena jawna, a czym utajona?
Retinopatia wcześniacza to bohaterka smutnej statystyki. Jest najczęstszą przyczyną ślepoty u dzieci. Jej istotą jest uszkodzenie siatkówki, które następuje w krótkim czasie po porodzie. Wada ta może mieć różne nasilenie. I to właśnie od stadium zaawansowania retinopatii u wcześniaków zależy, czy dziecko będzie w przyszłości widziało.
Pielęgnacja skóry wcześniaka wymaga szybkiego reagowania, rutynowego sprawdzania pieluszki i starania się, by nie wystąpiły odparzenia u niemowlaka. Skóra noworodka urodzonego przed terminem jest niezwykle delikatna. A wcześniak plus odparzenia równa się duże kłopoty. Co zrobić, by nie wystąpiło pieluszkowe zapalenie skóry u naszego wcześniaka?
Opieka nad noworodkiem-wcześniakiem nie różni się dużo od opieki nad dzieckiem urodzonym w terminie. Pielęgnacja wcześniaka jest taka sama, jak noworodków donoszonych. Karmienie wcześniaka też nie jest tak skomplikowane, jakby się wydawało, a codzienna kąpiel wcześniaka szybko stanie się rutyną. Muszą być jedynie wykonywane z większą starannością. Prezentujemy kilka praktycznych porad, które będą pomocne w opiece nad wcześniakiem. Dowiedz się, jak samodzielnie przewijać, przebierać i myć wcześniaka. Opieka nad noworodkiem-wcześniakiem po porodzie.