- Analiza z 2025 roku ujawnia, że lęk przed porodem w różnym nasileniu dotyka prawie 80% ciężarnych
- Tokofobia jest oficjalnym wskazaniem psychiatrycznym do wykonania cesarskiego cięcia w Polsce
- Badania potwierdzają wysoką skuteczność nowoczesnych terapii online oraz EMDR w leczeniu paraliżującego strachu przed porodem
- Ciągłe wsparcie douli okazuje się kluczowe w pokonywaniu lęku i poprawie samopoczucia psychicznego przyszłej matki
Objawy tokofobii. Po czym poznać, że lęk przed porodem jest zbyt silny?
Obawy przed porodem są naturalne, ale tokofobia to coś znacznie więcej niż zwykły niepokój. To paniczny lęk, który potrafi zdominować całą ciążę, objawiając się koszmarami sennymi, atakami paniki czy natrętnymi myślami o katastrofie. W odróżnieniu od typowych obaw, tokofobia paraliżuje i uniemożliwia normalne funkcjonowanie, sprawiając, że myśl o porodzie staje się źródłem ogromnego cierpienia.
Skala zjawiska jest większa, niż mogłoby się wydawać, co potwierdza analiza „Prevalence and factors associated with fear of childbirth in late pregnancy” z tego roku. Okazuje się, że chociaż skrajna postać tokofobii dotyka około 3,2% ciężarnych, to aż 79,8% kobiet doświadcza jakiejś formy lęku przed porodem. Specjaliści wyróżniają tokofobię pierwotną (u kobiet, które nigdy nie rodziły) oraz wtórną, będącą skutkiem traumatycznych doświadczeń porodowych.
Rośnie odsetek cesarskich cięć w Polsce. Czy stoi za tym lęk przed porodem?
Wspomniane badanie z 2025 roku wskazuje na dwa główne źródła tego lęku: aż 85% kobiet boi się bólu porodowego, a 76,6% odczuwa strach o zdrowie dziecka. Dodatkowymi czynnikami ryzyka mogą być niższy poziom wykształcenia oraz fakt, że jest to pierwsza ciąża. Często ten strach jest tak silny, że kobiety z góry zakładają, że jedynym rozwiązaniem jest dla nich cięcie cesarskie.
W Polsce problem ten jest szczególnie widoczny, co odzwierciedlają statystyki cięć cesarskich – ich odsetek wynosi obecnie aż 43%, podczas gdy WHO zaleca poziom 10-15%. Tokofobia jest jednym z oficjalnych wskazań psychiatrycznych do przeprowadzenia takiego zabiegu. Lęk przed bólem i troska o dziecko to główne powody deklarowane przez aż 75% pierwsoródek, które decydują się na cięcie ze wskazań medycznych.
Jak leczyć tokofobię? Skuteczne terapie i metody potwierdzone badaniami
Na szczęście paraliżujący lęk można skutecznie leczyć, a kluczem jest wczesne rozpoznanie problemu. Jak podkreślają najnowsze wytyczne medyczne, ocena poziomu lęku powinna odbywać się już na wczesnych etapach ciąży. Badania potwierdzają skuteczność kilku metod: internetowa terapia poznawczo-behawioralna (ICBT) znacząco obniża poziom lęku, a terapia EMDR (polegająca na przetwarzaniu traumy za pomocą ruchu gałek ocznych) pomaga ponad 60% kobiet z zespołem stresu pourazowego po porodzie. Ogromne znaczenie ma też edukacja przedporodowa, na przykład w ramach szkoły rodzenia, która, jak dowodzą analizy, wyraźnie zmniejsza strach i zwiększa poczucie sprawczości, a techniki relaksacyjne i mindfulness uczą panowania nad emocjami.
Czujesz, że nikt nie rozumie twojego lęku? Sprawdź, kto może ci pomóc
Największą barierą w szukaniu pomocy jest obawa przed byciem niezrozumianą. Jak wynika z badań, aż 63,5% kobiet z silnym lękiem chciało uzyskać wsparcie, ale bało się, że nikt nie potraktuje ich obaw poważnie. W takiej sytuacji nieocenionym wsparciem może okazać się doula, która według analiz spędza z przyszłą mamą średnio 76 godzin, podczas gdy kontakt z personelem medycznym to zaledwie niecałe 6 godzin. Taka ciągła, empatyczna opieka poprawia samopoczucie psychiczne matki i przekłada się na lepszy przebieg porodu. Warto też wiedzieć, że zgodnie z obowiązującymi standardami opieki okołoporodowej, jeśli lęk jest tak silny, że terapia nie pomaga, kobieta ma prawo do wyboru planowanego cięcia cesarskiego.
