Zapalenie zatok u niemowlaka jako powikłanie po katarze

2019-07-25 13:41 Anna Jaworska, lekarz rodzinny
Zapalenie zatok u niemowlaka
Autor: Getty Images

Zapalenie zatok u niemowlaka to, obok zapalenia ucha środkowego, częste powikłanie po katarze. Groźne, bo jego skutki mogą towarzyszyć dziecku przez całe życie. Czy banalny katar u niemowlaka może skończyć się powikłaniami? Jak często przyczyną kataru u dziecka bywa alergia? Jak leczyć zapalenie zatok u dzieci?

Zapalenie zatok u niemowlaka jako powikłanie po katarze nie pojawia się zawsze. W większości przypadków katar u niemowlaka mija bez komplikacji. Czasem jednak sprawa przybiera inny obrót i pojawia się gęsty, zielony katar zatokowy, który może oznaczać zapalenie zatok.

Najczęstszym powikłaniem kataru u niemowlaka jest zapalenie ucha środkowego. Choroba rozwija się, bo trąbka słuchowa łącząca nosogardło z uchem środkowym jest u małych dzieci szersza, krótsza i przebiega bardziej poziomo, co sprzyja przenoszeniu zakażenia. Zapalenie ucha środkowego objawia się wysoką gorączką, dziecko często płacze i wyraźnie cierpi: nie chce ssać piersi, chwyta za małżowinę uszną lub pociera główką o poduszkę.

Równie niepokojącym objawem jest obrzęk powiek występujący z wysoką gorączką i płaczem dziecka. Tak może objawiać się zapalenie zatok u dzieci. Choroba ma inny przebieg niż u dorosłych lub starszych dzieci, ponieważ u niemowląt i malców zatoki nie są jeszcze dobrze wykształcone. U dzieci do 1. roku życia zdarza się zapalenie komórek sitowych, ale nie czołowych, bo tych u niemowląt właściwie jeszcze nie ma.

Chociaż zapalenie zatok u niemowlaka występuje rzadko, lepiej pamiętać o tej chorobie i nie bagatelizować objawów (zwłaszcza silnego obrzęku powiek, gorączki i płaczu trudnego do ukojenia), ponieważ nieleczona choroba grozi zapaleniem w obrębie oczodołu i szczęki, a nawet może skutkować zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.

Dobrze wiedzieć

Zatoki u dzieci

Zatoki to puste przestrzenie w kościach czaszki, wypełnione powietrzem i wyściełane błoną śluzową. Ich zadaniem jest nawilżać i ogrzewać wdychane powietrze. Umieszczone są symetrycznie wokół nosa i oczu dziecka i połączone z jamą nosa. Dziecko rodzi się z częściowo wykształconymi, niewielkimi zatokami szczękowymi. Zatoki sitowe są zaznaczone i stale się kształtują.

Zatoki czołowe pojawiają się dopiero w wieku 3 lat, a klinowe – w wieku 2–3 lat, ale w pełni rozwinięte są dopiero u nastolatków. Dlatego zapalenie zatok u niemowląt, choć możliwe, występuje niezwykle rzadko.

Jak pomóc dziecku, gdy ma katar?

Katar u niemowlaka musimy wyleczyć. Aby nie dopuścić do powikłań i ulżyć niemowlęciu cierpiącemu z powodu kataru, warto pamiętać o kilku zasadach.

  • Kilka razy dziennie rozpylaj do nosa dziecka roztwór wody morskiej lub zakraplaj sól fizjologiczną. Preparaty te kupisz w aptece bez recepty. Są bezpieczne i można je stosować kilka razy dziennie. Rozrzedzą wydzielinę w nosku, ale także wspomogą pracę rzęsek wyściełających nabłonek śluzówki nosa. Dzięki temu maluszkowi szybciej poprawi się samopoczucie. Woda morska ułatwi także usunięcie wydzieliny. Wystarczy po 1–2 minutach od podania preparatu odciągnąć wydzielinę gruszką z szeroką końcówką lub aspiratorem. Nie zaleca się stosowania tradycyjnej gruszki, ponieważ podrażnia śluzówkę nosa, ponadto jej zastosowanie jest bardziej nieprzyjemne dla dziecka i trudniejsze dla rodziców.
  • Katar u niemowlaka złagodzą aerozole do nosa obkurczające śluzówkę. Najlepiej zastosować je po konsultacji z lekarzem – nadużywane mogą być groźne. Nie przekraczaj zalecanych dawek, preparat stosuj najwyżej przez 3–5 dni.
  • Dbaj, aby powietrze w pokoju dziecka było świeże i nawilżone. Ułatwi mu to oddychanie, złagodzi katar u niemowlaka  i kaszel, poprawi samopoczucie. Wietrz pokój kilka razy dziennie choć przez kilka minut – na ten czas zabierz dziecko do innego pokoju.
  • Jeśli niemowlak ma katar, materac w łóżeczku ułóż tak, aby główka dziecka była wyżej niż reszta ciała. Zrezygnuj jednak z poduszki. Możesz wsunąć pod materac zwinięty koc lub ręcznik – takie rozwiązanie ułatwi spływanie wydzieliny z nosa w dół, a więc złagodzi przykre dolegliwości związane z katarem.
  • Gdy dziecko nie śpi, często układaj je na brzuszku. Możesz też od czasu do czasu nosić niemowlę na ramieniu, w pozycji pionowej – pomoże to udrożnić nosek i ułatwi oddychanie, a także złagodzi złe samopoczucie malca, który potrzebuje bliskości mamy. Przytulanie uspokoi dziecko, ułatwi mu odpoczynek i sen.
  • Katar u niemowlaka to też często utrata apetytu. Nie martw się brakiem apetytu. Dziecku nic nie grozi, jeśli przez dzień lub dwa zje mniej niż zwykle. Ważne, aby malec pił. Dlatego często przystawiaj go do piersi lub podawaj przegotowaną wodę albo herbatkę dla niemowląt. Nie podawaj wody z glukozą. Przy trudnościach ze ssaniem – z powodu wydzieliny w nosie – pomocne bywa karmienie łyżeczką. Ssanie wymaga od dziecka większego wysiłku.
  • W razie gorączki podaj dziecku paracetamol (w kropelkach, zawiesinie lub czopku) lub preparat ibuprofenu (w postaci zawiesiny lub czopka).
  • Stosuj się do zaleceń lekarza. Jeśli zalecił antybiotyk lub inne leki, pilnuj właściwych odstępów czasowych między kolejnymi dawkami. Nie skracaj czasu terapii na własną rękę. Wykonaj zlecone badania.

miesięcznik "M jak mama"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE