Przyczyny i konsekwencje przedwczesnego porodu

2012-09-21 16:53 konsultacja: prof. dr hab. med. Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka

Jakie są przyczyny i konsekwencje przedwczesnego porodu? To, czy wcześniak ma szanse przeżyć i jakie powikłania mu zagrażają, zależy m.in od tego, w którym tygodniu ciąża została rozwiązana oraz od masy urodzeniowej dziecka. Niezwykle ważna jest opieka, jaką otaczane są wcześniaki, zarówno zaraz po urodzeniu, jak i po opuszczeniu oddziału szpitalnego przez pierwsze miesiące, a nawet lata, swojego życia.

Przedwcześnie urodzone noworodki bywają czasem tak małe, że mieszczą się w jednej dłoni rodzica. Współczesna medycyna jest jednak w stanie ratować wcześniaki z masą urodzeniową sięgającą nawet 500 gramów. Trzeba mieć jednak świadomość, że może się to wiązać z ryzykiem powikłań zdrowotnych w późniejszym życiu dziecka.

Wcześniaki: przyczyny porodów przedwczesnych

Pomimo postępu medycyny i poprawy jakości życia, liczba porodów przedwczesnych jest wciąż wysoka. Przyczyn takiej sytuacji może być wiele, a najczęściej wskazuje się zły stan zdrowia przyszłych matek, nieprawidłowy przebieg wcześniejszych ciąż i status ekonomiczno-społeczny. Niestety negatywną rolę odgrywa stres, zanieczyszczenie środowiska czy przepracowanie, o co w dzisiejszych czasach nietrudno, szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych. 
Do najczęstszych przyczyn porodów przedwczesnych zalicza się:

  • wiek kobiety ciężarnej – kobiety poniżej 16. i powyżej 35. roku życia są bardziej narażone na przedterminowy poród
  • wady macicy - niewydolność ciśnieniowo-szyjkowa, mięśniaki, przegrody, nadmierna pobudliwość skurczowa macicy
  • zakażenia wewnątrzmaciczne, które mogą prowadzić do przedwczesnego pęknięcia błon płodowych
  • niski status ekonomiczno-socjalny – złe odżywianie, nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, ciężka praca
  • nadciśnienie w trakcie ciąży, zakażenia dróg moczowych, wielowodzie.

Biorąc pod uwagę powikłania, jakie mogą się pojawić z powodu przedterminowego porodu, nie ma wątpliwości, że wcześniaki mają trudniejszy start w dzieciństwo. Na szczęście nowonarodzone dzieci wykazują niezwykłą wolę życia. Właściwe i kompleksowe podejście w wielu przypadkach pozwala na wyrównanie różnic rozwojowych wynikających z wcześniactwa. Na takie podejście powinna się składać m.in., edukacja i wsparcie rodziców, stymulacja rozwoju i rehabilitacja, profilaktyka zakażeń. Te trzy zagadnienia to obszary pracy „Koalicji dla wcześniaka” zawiązanej przez Polskie Towarzystwo Neonatologiczne, we współpracy z Krajowym Konsultantem ds. neonatologii, Krajowym Funduszem na Rzecz Dzieci oraz Fundacją WHC (Watch Health Care).

>>Poród przedwczesny: 10 wskazówek, dzięki którym nie urodzisz za wcześnie>>

Dobrze wiedzieć

Według definicji WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) „wcześniak” to dziecko, które urodziło się po 22., ale przed 37. tygodniem ciąży. Co roku na świecie rodzi się 15 milionów wcześniaków, głównie problem ten dotyczy krajów Afryki i Azji. Ale choć obserwuje się ogólny spadek liczby urodzonych dzieci, to liczba przedwczesnych porodów utrzymuje się na tym samym poziomie, a w wielu krajach rośnie.
W Polsce w 2011 roku urodziło się 390 070 dzieci, o 6 proc. mniej niż w 2010, co wynika z obserwowanego malejącego przyrostu naturalnego. Niestety liczba dzieci urodzonych przed planowanym terminem utrzymuje się na stałym poziomie – stanowiąc ok. 7% wszystkich urodzeń. W 2011 roku urodziło się w Polsce 28 035 wcześniaków.

Wcześniaki: możliwe konsekwencje zdrowotne wcześniactwa

Konsekwencjami przedwczesnych narodzin mogą być:

  • zespół zaburzeń oddychania. Występuje u większości dzieci urodzonych przedwcześnie, ale w 80% przypadków jest uleczalny. Powodem jest brak surfaktanu, którego niedojrzałe płuca maluszków nie są w stanie produkować, a który zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych.
  • dysplazja oskrzelowo-płucna. Występuje zwłaszcza u noworodków z masą poniżej 1000 g. Jest skutkiem znacznej niedojrzałości płuc i konieczności stosowania wentylacji mechanicznych, jakim poddawane jest dziecko w pierwszych tygodniach życia. Dotyczy wcześniaków, których niedostatecznie rozwinięte płuca leczy się za pomocą tlenoterapii i wspomagania oddychania. Większość chorych dzieci wraca do zdrowia wraz z upływem czasu.
  • bezdech wcześniaczy czyli zatrzymanie oddychania na okres powyżej 20 sekund połączone ze spadkiem czynności serca poniżej 100 uderzeń na minutę. Przyczyną jest nie w pełni rozwinięta część mózgu, która kontroluje oddychanie. Jednocześnie zmienia się barwa skóry dziecka.
  • niedokrwistość wcześniaków, czyli zbyt mała liczba czerwonych krwinek i niedobór hormonu erytropoetyny stymulującego ich wytwarzanie. Związana jest z niewystarczającymi zapasami żelaza w ciele wcześniaka. Niedojrzały szpik nie jest w stanie wyprodukować dostatecznej ilości erytrocytów, a ilość żelaza i witamin jest bardzo niska.
  • niedojrzały układ odpornościowy. Może prowadzić do infekcji, które w przypadku wcześniaków dotyczą najczęściej płuc, a wywołują je bakterie lub wirusy, np. wirus RS. Infekcje rzadziej dotyczą układu moczowego, czy zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
  • retinopatia. Groźna choroba atakująca narząd wzroku wcześniaków spowodowana uszkodzeniem niedojrzałych naczyń krwionośnych siatkówki. Wprowadzone dotychczas standardy opieki pozwoliły zapanować nad tym problemem, a choroba nie prowadzi do najcięższych powikłań. U 90% wcześniaków zmiany wywołane retinopatią cofają się samoistnie, pozostawiając jedynie nieznaczne zaburzenia widzenia.

Zobacz film: Przyczyny anemii u wcześniaków i noworodków 

materiały prasowe "Koalicja dla wcześniaka"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

NOWY NUMER! W magazynie Dziecko Zakupy i My: mnóstwo inspiracji dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży – nie tylko na Święta! W najnowszym numerze przeczytasz o wirusach, o dobrym śnie, diecie alergika i życiu bez telewizora.

Czytaj więcej
DZiM 12/20
KOMENTARZE