Chemioterapia w ciąży – czy leczenie nowotworu nie zagraża dziecku?

2019-12-27 15:20 Agnieszka Michalak
Chemioterapia w ciąży
Autor: GettyImages

Wykrycie nowotworu w trakcie ciąży jest bardzo stresującą sytuacją zarówno dla przyszłej mamy, jak i jej rodziny. Leczenie chorób nowotworowych u ciężarnych wymaga wzięcia pod uwagę zarówno skuteczności stosowanej terapii, jak i jej bezpieczeństwa dla zdrowia matki i dziecka.

Na nowotwór w trakcie ciąży zapada średnio 1 na 1000 kobiet. Statystyki te rosną jednak, z powodu coraz późniejszego wieku kobiet decydujących się na dziecko. Jedną z najczęściej stosowanych metod leczenia jest chemioterapia. Czy chemioterapia jest bezpieczna w ciąży?

Spis treści:

  1. Chemioterapia - czy można ją stosować w ciąży?
  2. Ryzyko poronienia po chemioterapii
  3. Czy chemioterapia w ciąży ma wpływ na późniejsze życie dziecka?
  4. Kiedy chemioterapia jest bezpieczna dla ciąży?

Chemioterapia - czy można ją stosować w ciąży?

Podejmując decyzję o wdrożeniu chemioterapii u kobiety w ciąży należy wziąć pod uwagę przede wszystkim dobór odpowiedniej dawki i rodzaju leków w zależności od stopnia zaawansowania i typu nowotworu, w celu ratowania życia matki, a także ochrona zdrowia i życia płodu, dlatego też takie leczenie powinno odbywać się w ścisłej współpracy ginekologów i onkologów.

Bezpieczeństwo stosowanego leczenia zależy od dawki, drogi podania, okresu ciąży, w którym została włączona chemioterapia oraz zdolności leku do przekraczania bariery łożyskowej, a także czasu trwania leczenia. Niepożądane skutki chemioterapii można podzielić na powikłania wczesne i powikłania późne.

Do powikłań wczesnych należą:

    Ryzyko poronienia po chemioterapii

    Ryzyko wystąpienia poważnych uszkodzeń płodu oraz poronienia wynosi ok. 13%, podczas gdy w populacji ogólnej – ok. 1-2%. Większość powikłań wczesnych i ich skutków takich jak uszkodzenie narządów lub obumarcie płodu wynika z zastosowania chemioterapii w trakcie procesu kształtowania się narządów, czyli w I trymestrze.

    Przyjmuje się, że większość uszkodzeń płodu występuje do 60. dnia ciąży, dlatego niezalecane jest stosowanie chemioterapii w I trymestrze, a włączenie tego leczenia należy rozważać w ciąży powyżej 14 tygodnia.

    Ryzyko wystąpienia wad wrodzonych istnieje również w przypadku zastosowania chemioterapii w kolejnych trymestrach ciąży, jednakże jest ono dużo mniejsze, a powikłania wczesne, które wówczas występują to niska masa urodzeniowa noworodka, która zostaje korygowana w kolejnych miesiącach życia dziecka.

    Kolejną istotną rzeczą jest taki dobór schematu leczenia, który byłby najbardziej odpowiedni dla kobiety w ciąży. Najlepszą metodą jest podawanie dawek co tydzień, co umożliwia łatwe monitorowanie przebiegu ciąży i szybkie przerwanie chemioterapii, jeśli zaszłaby taka konieczność.

    Czytaj: Rak piersi - przyczyny, objawy i leczenie raka sutka

    RAK KOSMÓWKI a CIĄŻA. Dlaczego ciąża może wywołać nowotwór?

    Warto wiedzieć

    Nowotwory w ciąży często rozpoznawane są w późnym stadium, często w związku z tym, że objawy które wywołują kojarzone są przez kobiety jako symptomy ciąży, z którymi nie zgłaszają się do lekarza.

    Najczęściej występującym nowotworem w ciąży jest rak piersi, rak szyjki macicy, rak jajnika, czerniak oraz białaczki. W związku z tym tak istotne w początkowym okresie ciąży są badania profilaktyczne, szczególnie USG piersi oraz cytologia, co pozwala na rozpoznanie nowotworu we wczesnym stadium.

    Czy chemioterapia w ciąży ma wpływ na późniejsze życie dziecka?

    Stosowanie chemioterapii w ciąży budzi u rodziców obawy o rozwój fizyczny i intelektualny dziecka w przyszłości. W badaniach opartych na długoletniej obserwacji dzieci, których matki stosowały chemioterapię w trakcie ciąży uznano jednak, że chemioterapia nie ma wpływu na rozwój fizyczny i intelektualny dzieci, co udowodniono przeprowadzając standardowe testy oceniające rozwój psychomotoryczny i porównując je z wynikami dzieci, których matki nie stosowały chemioterapii w ciąży.

    Wykazano również, iż chemioterapia stosowana w ciąży nie ma wpływu na późniejszą płodność dzieci.

    Rodzice często obawiają się, że późnym powikłaniem chemioterapii będzie nowotwór. Rzeczywiste ryzyko rozwoju nowotworów po wewnątrzmacicznej ekspozycji na chemioterapię nadal jest nieznane, z powodu zbyt małej ilości badań na ten temat, wykazano jedynie, że nie istnieje zwiększone ryzyko zachorowania na choroby z grupy białaczek w porównaniu z populacją ogólną.

    Kiedy chemioterapia jest bezpieczna dla ciąży?

    Chemioterapia uznana jest za względnie bezpieczną metodę leczenia nowotworów w ciąży od II trymestru, jednakże u kobiet w ciąży odnotowuje się dużo większą wrażliwość na działania uboczne tych leków. W związku z nieco gorszą tolerancją tego leczenia u kobiet ciężarnych mogą wystąpić nasilone nudności, wymioty oraz obniżona ilość krwinek białych.

    Podsumowując bezpieczeństwo chemioterapii zależy od tego, w którym momencie ciąży jest stosowana, zalecane jest, aby stosować ją najwcześniej w 14. tygodniu ciąży, jednakże zależy to od indywidualnej oceny stanu pacjentki. Stosowanie chemioterapii zawsze należy ocenić pod względem przewagi korzyści nad ryzykiem. 

    W przypadku podjęcia decyzji o zastosowaniu tej metody leczenia należy skierować się do ośrodka wielospecjalistycznego, mającego duże doświadczenie w leczeniu onkologicznym kobiet w ciąży, gdzie możliwa jest ścisła współpraca onkologów i ginekologów.

    Czytaj: Jesteś w ciąży? Koniecznie zrób USG piersi. Fundacja Rak&Roll przypomina o badaniach profilaktycznych

    Pamiętaj!

    Istotną rzeczą, o której należy pamiętać jest fakt, iż chemioterapeutyki przenikają do mleka kobiecego, dlatego po porodzie przeciwwskazane jest karmienie piersią, jeśli chemioterapia jest dalej prowadzona.

    Czy artykuł był przydatny?
    Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

    NOWY NUMER

    Czytaj e-wydanie! Z kodem rabatowym: "wiosna" tylko 2,50 zł za 96 stron porad o zdrowiu! Dodatkowo otrzymasz dostęp do numerów archiwalnych. W nr 4/2020 „Zdrowia m.in.: poradnik alergika, choroby zakaźne pod lupą, „młody” zawał serca, mity o recyklingu.

    Dowiedz się więcej
    Miesięcznik Zdrowie 4/2020
    KOMENTARZE