Meningokoki - objawy, leczenie, szczepionka na meningokoki

2017-09-01 17:36 Agnieszka Paculanka
Meningokoki
Autor: thinkstockphotos.com

Meningokoki wywołują groźne choroby. Mogą prowadzić do głuchoty, uszkodzenia mózgu, epilepsji, amputacji kończyn, a nawet śmierci. Co to są meningokoki? Czy szczepienie przeciwko meningokokom ma sens? Dlaczego dzieci są szczególnie narażone na zakażenie meningokokami i jakie są objawy tego zakażenia?

Co to są meningokoki?

Meningokoki to bakterie z gatunku Neisseria meningitidis zwane również dwoinkami zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, przenoszące się drogą kropelkową. Meningokoki występują w różnych odmianach, które fachowo określamy serogrupami. W Polsce najczęściej występują meningokoki należące do dwóch serogrup B i C, które stanowią przyczynę 90 proc. wszystkich zachorowań w Europie.

W Polsce w roku 2018 zgłoszono do PZH – 200 potwierdzonych laboratoryjnie przypadków inwazyjnych choroby meningokokowej, w 2017 roku 228 przypadków. W 2016 roku zgłoszono też 720 przypadków zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych oraz 124 przypadki zachorowań na zapalenie mózgu o nieznanej przyczynie.

Kto jest narażony na zakażenie meningokokami?

Szacuje się, że około 10 proc. zdrowych ludzi nieświadomie jest ich nosicielami. 
Znacznie częściej meningokoki atakują małe dzieci oraz młodzież, ponieważ poziom odporności jest stosunkowo niski, a młodzież jest bardziej skłonna do ryzykownych zachowań zdrowotnych.

Bakterie te przede wszystkim atakują dzieci w wieku od 3 do 5 lat, a także młodzież między 14 a 19 rokiem życia. Żłobek, przedszkole, szkoła, grupowe zabawy i wyjazdy, czy w końcu dyskoteki - wszystko to sprzyja infekcjom i tym samym rozprzestrzenianiu się menigokoków wśród dzieci i młodzieży. Zwiększoną liczbę zakażeń zauważa się w sezonie jesienno-zimowym oraz wiosennym, gdy przeziębienia sprzyjają rozprzestrzenianiu się bakterii drogą kropelkową.

Zdaniem eksperta
lek. med. Alicja Mażarska-Pazio, pediatra neonatolog, CM Damiana

Naukowcy szacują, że ok. 25% populacji ludzkiej jest nosicielami meningokoków (bakterii Neisseria meningitidis), które mogą wywołać niezwykle niebezpieczną inwazyjną chorobę meningokową. Najbardziej narażone są najmłodsze dzieci – w pierwszych dwóch latach życia zapadalność na IChM jest najwyższa.

Inwazyjna choroba meningokowa charakteryzuje się dynamicznym i nieprzewidywalnym przebiegiem. Może przyjąć postać sepsy (posocznicy), czyli zakażenia krwi, lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Zdarza się także, że przebiega pod obiema postaciami jednocześnie. Do wyobraźni przemawia fakt, że choroba może rozwinąć się niezwykle szybko – nawet w ciągu 24 godzin, doprowadzając do zgonu wcześniej zupełnie zdrowych osób. W przypadku zbyt późnego podjęcia właściwego leczenia śmiertelność może sięgać 70–80%. Nawet po skutecznej terapii inwazyjnej choroby meningokowej wielu pacjentom grożą trwałe powikłania neurologiczne, ubytki skóry, tkanek lub amputacje kończyn.

Źródło: www.zaszczepsiewiedza.pl

Jak się przenoszą meningokoki?

Aby doszło do zakażenia meningokokami, trzeba mieć kontakt ze śliną chorego. Meningokoki przenoszą się podczas kichania, kaszlu lub pocałunku bezobjawowego nosiciela lub osoby chorej ze zdrową, a także poprzez jedzenie tej samej kanapki czy używanie tych samych sztućców oraz talerzy. Niebezpieczne jest także oblizywanie przez osobę dorosłą smoczka czy łyżeczki dziecka.

Jak uniknąć zakażenia meningokokami?

Najefektywniejsze są szczepienia ochronne. Równie ważną drogą profilaktyki jest przestrzeganie zachowań, które zmniejszą ryzyko zakażenia:

  • przestrzeganie podstawowych zasad higieny osobistej, zasłanianie ust podczas kichania, kaszlu (meningokoki giną szybko pod wpływem detergentów),
  • unikanie ryzykownych zachowań (oblizywanie smoczka przez mamę, lizanie lizaka, picie z jednaj butelki, dzielenie się kanapkami, słodyczami, palenie tego samego papierosa, używanie wspólnych sztućców, pocałunki)

Sepsa meningokokowa i zapalenie opon mózgowych

Meningokoki prowadzą do ropnego zapalenia opon mózgowych i/lub posocznicy, tzw. sepsy. Zakażenia odmianą C mają zazwyczaj gwałtowny przebieg i potrafią w ciągu kilku godzin stworzyć poważne zagrożenie dla życia chorego. Zbyt późno rozpoznana choroba może prowadzić do głuchoty, uszkodzenia mózgu, epilepsji, amputacji kończyn, a nawet śmierci, zwłaszcza jeśli meningokoki wywołają sepsę. Śmiertelność najcięższej postaci sepsy menigokokowej, tzw. sepsy piorunującej może sięgać 50 proc. Neisseria meningitidis może dodatkowo wywoływać: zapalenie gardła, płuc, ucha środkowego, osierdzia, wsierdzia, stawów i inne schorzenia.

Dobrze wiedzieć

Posocznica (sepsa) nie jest chorobą

To zespół objawów organizmu pojawiających się w odpowiedzi na zakażenie. Jest to nadmierna reakcja układu odpornościowego człowieka, która może pojawić się w wyniku zakażenia krwi rożnymi gatunkami bakterii, grzybów a nawet wirusów*. Ponieważ sepsa jest zespołem objawów nie można się nią zakazić. Zakazić się można bakteriami lub innymi drobnoustrojami, które w pewnych warunkach u niektórych osób mogą wywołać infekcję, prowadzącą do sepsy.*

* Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Bakteryjnych Ośrodkowego Układu Nerwowego, Najczęściej zadawane pytania na temat sepsy. Dostępne na https://koroun.edu.pl/faqs.php.

Objawy choroby meningokokowej

Okres wylegania choroby meningokokowej wynosi od 2 do 7 dni. Bywa, że początki choroby są bardzo gwałtowne, wtedy przebieg choroby jest wyjątkowo ciężki. Choroba meningokokowa może też mieć początkowo objawy zbliżone do zwykłego przeziębienia: bóle stawów, mięśni, ból gardła. Następnie choroba przyspiesza: gorączka wzrasta, pojawia się ból głowy, nudności/wymioty, czasem biegunka. Na skórze mogą się pojawić wybroczyny (drobne ciemnoczerwone zmiany) i większe wykwity o charakterze krwotocznym. Zmiany te nie bledną przy ucisku (tak jak w innych wysypkach), można to sprawdzić wykonując tzw. „test szklanki” – uciśniecie wykwitów szklanką nie zmienia ich zabarwienia.

Objawy nasilają się, chory nie może swobodnie poruszać głową (występuje sztywność karku), jest coraz bardziej osłabiony i cierpiący, mogą wystąpić zaburzenia świadomości czy utrata przytomności.

U małych dzieci może wystąpić niepokój, rozdrażnienie, niechęć do brania na ręce czy przytulania (związane z przeczulicą skóry) albo przeciwnie – nadmierny spokój, apatia, brak zainteresowania otoczeniem.

Leczenie choroby meningokokowej

Niezbędne jest natychmiastowe leczenie szpitalne. Po szybkim rozpoznaniu choroby, podaje się wysokie dawki antybiotyków. Należy podkreślić, że tylko błyskawiczne, właściwe leczenie szpitalne może uratować choremu życie i uchronić go przed powikłaniami. W przypadkach o bardzo szybkim, piorunującym przebiegu nawet antybiotyki zastosowane w pierwszych godzinach choroby, mogą nie być skuteczne. W 2016 r śmiertelność w wyniku zakażenia meningokokami serogrupy B wynosiła 19,5 procent, a serogrupy C 9,7 procent.

Szczepienia przeciw meningokokom

Gdy choroba spowodowana przez meningokoki już się pojawi, w ciągu godzin może doprowadzić do tragedii. Dlatego lepiej wiedzieć, jak się chronić przed meningokokami i i kiedy należy podejrzewać zakażenie tymi bakteriami. Na zakażenia meningokokami najbardziej narażone są dzieci do 5 lat, w szczególności niemowlęta - czyli dzieci w 1. roku życia. Zakażeniu meningokokami zapobiega przestrzeganie podstawowych zasad higieny: częste mycie rąk, unikanie oblizywania wspólnych kubków, sztućców czy wspólnego jedzenia. Jednak metody te nie zawsze przynoszą oczekiwany skutek. Dlatego metodą najskuteczniejszą i wycelowaną prosto w bakterie meningokoki są szczepienia. Niestety, trzeba za nie zapłacić, bo nie znalazły się na liście szczepień obowiązkowych.

  • dzieci w wieku od 3 miesiąca życia do 5 lat,
  • młodzieży w wieku od 11 lat do 24 lat oraz
  • osoby narażone na zachorowanie w wyniku bezpośredniego, stałego kontaktu (np. żłobek, przedszkole, żołnierze, studenci, osoby podróżujące w regiony endemiczne i epidemiczne)
  • pacjenci z wybranymi zaburzeniami odporności, osoby wyniszczone,
  • pacjenci z niedoborami odporności

Sprawdź: Kalendarz szczepień dziecka - szczepienia obowiązkowe i zalecane

materiały prasowe wyprzedzmeningokoki.pl

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, co jeść w ciąży, by nie mieć anemii i jakie nazwisko może nosić nowo narodzone dziecko. Przeczytaj również o tym, jak uniknąć błędów przy karmieniu piersią i dowiedz się, co czuje rodzący się maluch

Kup dostęp od 2,50 zł
okladka m jak mama 1/20
KOMENTARZE