Różyczka u dziecka. Jak ją rozpoznać i jak wyleczyć?

2019-06-13 11:44 Tomasz Nęcki, lekarz, Konsultacja:: dr hab. n. med. Eugeniusz Małafiej, mikrobiolog, Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

Różyczka należy do wirusowych chorób zakaźnych i podobnie jak inne choroby zakaźne - ospa wietrzna czy odra – może zakończyć się groźnymi powikłaniami. Dlatego przed zachorowaniem na różyczkę należy chronić dzieci, bo nigdy nie wiadomo, jaki infekcja będzie miała przebieg. Różyczka u dzieci może wywołać powikłania.

Różyczka jest chorobą, którą po raz pierwszy opisano już w 1740 roku. Od tego czasu co kilka lat w różnych rejonach świata odnotowywano znaczne ilości zachorowań na tę jednostkę.

Sytuacja zaczęła się diametralnie zmieniać od 1969 roku, kiedy to dostępne stało się szczepienie przeciwko różyczce. Im bardziej stawało się powszechne, tym bardziej zmniejszała się liczba zachorowań. Taki trend trwa do dziś – różyczka obecnie nie jest wyjątkowo często występującą chorobą.

Różyczka może wystąpić w każdym wieku, bo i u młodego dorosłego, jak i u seniora, najczęściej jednak obserwuje się ją u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Z artykułu dowiesz się:

Jak można zarazić się różyczką?

Różyczka u dziecka to choroba wirusowa. Patogen, który ją wywołuje, zaraża wyłącznie ludzi, w związku z czym zakazić się różyczką można tylko od innego człowieka. Różne są możliwe drogi przenoszenia infekcji – najczęściej wirus różyczki przenosi się drogą kropelkową i zarażamy się nim poprzez wdychanie patogenu wraz z powietrzem. Zakaźne jednak są również i różne wydzieliny oraz wydaliny osoby chorej na różyczkę, bo zarówno wydzielina z jamy nosowej, jak i kał, krew czy mocz.

Czy różyczka jest groźna dla kobiet w ciąży?

Różyczką można się zarazić także w okresie płodowym. Infekcja może bowiem przenosić się z chorującej na tę jednostkę matki na rozwijający się w jej macicy płód. Taka sytuacja jest skrajnie wręcz groźna, ponieważ jeżeli kobieta w stanie błogosławionym zachoruje na różyczkę w pierwszym trymestrze ciąży, to wtedy istnieje największe ryzyko wystąpienia różnych powikłań tego problemu. 

Może dojść nawet do poronienia lub do urodzenia martwego dziecka. Możliwe jest również wystąpienie zespołu różyczki wrodzonej, prowadzącego do wielu różnych zaburzeń, wśród których wymieniane są m.in.:

  • wady serca (np. ubytek przegrody międzykomorowej)
  • nieprawidłowości dotyczące narządów zmysłów (np. wady słuchu, zaćma i jaskra)
  • problemy neurologiczne (np. mikrocefalia).

Czytaj:

Jak rozpoznać różyczkę w ciąży?

Jakie są objawy różyczki u dziecka?

Różyczka u dziecka szczęśliwie przebiega zazwyczaj łagodnie – część chorych nawet nie wie, że zachorowało właśnie na tę jednostkę. Możliwy jest również całkowicie bezobjawowy przebieg różyczki. Początkowo występować mogą dolegliwości sugerujące zdecydowanie inną infekcję, taką jak np. przeziębienie. Mogą nimi być:

  • gorączka (raczej niewysoka, typowo nieprzekraczająca 39 stopni Celsjusza),
  • pogorszenie samopoczucia, poczucie ogólnego rozbicia,
  • bóle mięśni i głowy,
  • ból gardła,
  • zapalenie spojówek.

Jak rozpoznać różyczkę u dziecka?

W przypadku typowej różyczki u dziecka pojawiają się jednak ostatecznie inne objawy, które nasuwają już podejrzenie właśnie tej choroby. Mowa tutaj o powiększeniu węzłów chłonnych w obrębie karku, szyi oraz za uszami.

Najbardziej jednak powiązywana z różyczką u dziecka jest wysypka: pojawia się ona za uszami, w obrębie twarzy, a po upływie około 24 godzin zaczyna ona zstępować niżej, ku tułowiowi i kończynom. Wysypka ta przybiera postać różowawych, drobnych plamek i utrzymuje się zwykle przez około 2-3 dni – po tym czasie zmiany skórne stają się bledsze, aż w końcu ustępują bez pozostawienia jakichkolwiek śladów.

Wszystkie z wymienionych objawów nie pojawiają się od razu po kontakcie z osobą chorą na różyczkę – w rzeczywistości okres inkubacji (czyli czas od zarażenia do momentu wystąpienia objawów choroby) w przypadku różyczki sięga dwóch-trzech tygodni.

Różyczka jest schorzeniem dość podstępnym: może zarażać innych ludzi przez około 7 dni przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów choroby oraz przez tydzień od momentu wystąpienia związanych z różyczką dolegliwości.

Czytaj:

Plamki i krostki, czyli o czym świadczy różyczka u dziecka?

Jak stawia się diagnozę różyczki u dziecka?

Różyczkę – zwłaszcza w postaci przebiegającej z wysypką – rozpoznaje się zwykle na podstawie samego tylko badania fizykalnego. Stwierdzenie, że dziecko ma charakterystyczne dla tej jednostki objawy, zazwyczaj jest wystarczające do postawienia diagnozy.

W diagnostyce różyczki u dziecka nie przeprowadza się jakichś szczególnych badań (np. serologicznych czy polegających na izolacji wirusa z jakichś materiałów pochodzących od pacjentów). Bywają one zlecane raczej tylko u ciężarnych, u których ewentualna choroba mogłaby zagrozić ich rozwijającemu się dziecku oraz u tych noworodków, u których istnieje podejrzenie wystąpienia różyczki wrodzonej.

Czy różyczka u dziecka może prowadzić do powikłań?

Różyczka u dziecka uznawana jest raczej za łagodne schorzenie, co więcej – przebycie jej zapewnia trwałą odporność organizmu przeciwko wywołującemu schorzenie wirusowi. W bardzo rzadkich przypadkach dochodzić może do zapalenia stawów czy do rozwinięcia się różyczkowego zapalenia mózgu.

Najgroźniejsze jest zachorowanie na różyczkę w ciąży, bo ten właśnie problem może skutkować tym, że na świat przyjdzie dziecko z różnorodnymi wadami, których tak naprawdę nie będzie można w pełni cofnąć, a które – co gorsza – w trakcie jego życia będą mogły ulegać jeszcze nasileniu.

Jak przebiega leczenie różyczki u dziecka?

Nie ma żadnego przyczynowego leczenia różyczki u dziecka – nie istnieją leki, które wpływałyby na odpowiedzialnego za tę jednostkę wirusa. W przypadku tego schorzenia wykorzystywane jest leczenie objawowe i ono tak naprawdę jest w pełni wystarczające – objawy różyczki, czy to przy stosowaniu leczenia, czy też przy jego braku, samoistnie ustępują w ciągu kilku dni od ich wystąpienia.

Maluch, który zachoruje na różyczkę, powinien po prostu pozostać przez pewien czas w domu – wskazany jest wtedy odpoczynek. Oprócz tego bardzo ważne jest pamiętanie o tym, aby dziecku piło więcej niż zwykle płynów. Wspomagająco można podawać mu leki o działaniu przeciwgorączkowym, takie jak np. ibuprofen czy paracetamol.

Jak zapobiegać różyczce u dziecka?

Tak jak wspomniano wyżej, przebycie różyczki zapewnia odporność na tę chorobę już do końca życia. Aby dziecko uzyskało odporność na różyczkę nie trzeba jednak czekać, aż nasza pociecha zetknie się z kimś chorującym na tę jednostkę – dostępne są, jak również już nadmieniano, szczepienia przeciwko różyczce. Należą one do grona szczepień obowiązkowych i szczepienie przeciwko tej jednostce podawane jest wraz ze szczepieniem przeciwko odrze i śwince (jest to szczepionka skojarzona).

Po przebyciu obowiązkowych szczepień przeciwko różyczce nie ma już konieczności ponownego zaszczepienia się w wieku dorosłym. Jedną uwagę należy tutaj jednak skierować ku tym kobietom, które planują zajście w ciążę. Takie pacjentki powinny przed staraniami o dziecko zastanowić się, czy przechorowały one różyczkę oraz sprawdzić, czy miały one wykonywane szczepienia przeciwko tej chorobie.

Jeżeli bowiem istnieją jakieś wątpliwości, korzystne może być przeprowadzenie badań w kierunku obecności we krwi przeciwciał klasy IgG przeciwko wirusowi różyczki. W sytuacji, gdy wynik badania będzie ujemny, przed zajściem w ciążę najkorzystniejsze jest zaszczepienie się przeciwko różyczce – co prawda sprawia to, że starania o dziecko należy odłożyć na okres około trzech miesięcy, zmniejsza to jednak zdecydowanie ryzyko tego, że na świat przyjdzie dziecko z zespołem różyczki wrodzonej.

Polecamy wideo: Nasz ekspert podpowiada co zrobić kiedy zauważymy objawy różyczki u naszego dziecka

Przeczytaj także:

miesięcznik "Zdrowie"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jak jakie prawa i przywileje mają ciężarne zatrudnione na etacie, a także: co pomoże ci urodzić naturalnie i jak wspierać wcześniaka. Przeczytaj również, jaką matę edukacyjną kupić niemowlakowi.

Kup dostęp od 2,50 zł
okladka m jak mama 09/19
KOMENTARZE