Stwardnienie rozsiane u dzieci i młodzieży – jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców?

2020-01-31 12:28
Stwardnienie rozsiane
Autor: Getty images

Stwardnienie rozsiane jest neurologiczną chorobą demielinizacyjną najczęściej dotykającą młodych dorosłych. Szczyt zachorowań przypada między 20. a 40. rokiem życia. Zdarza się jednak stwardnienie rozsiane u dziecka. Jak nie przegapić ważnych objawów i kiedy udać się z dzieckiem do specjalisty?

Stwardnienie rozsiane (Sclerosis multiplex- SM) to choroba autoimmunologiczna centralnego układu nerwowego, której przyczyny nadal pozostają nieznane.

W trakcie SM uszkodzeniu ulega mielina- substancja, która chroni włókna nerwowe. Dochodzi do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, a co za tym idzie - niepełnosprawności. Cechą charakterystyczną stwardnienia rozsianego jest jego postępujący przebieg z występującymi na zmianę zaostrzeniami i remisjami choroby.

Spis treści:

  1. Czym jest stwardnienie rozsiane?
  2. Kogo dotyka SM?
  3. Jakie są objawy stwardnienia rozsianego u dzieci?
  4. Zaburzenia czucia przy stwardnieniu rozsianym
  5. Problemy mięśniowe u dzieci z SM
  6. Zaburzenia uwagi i nastroju
  7. Diagnostyka stwardnienia rozsianego
  8. Z czym należy różnicować stwardnienie rozsiane?
  9. Leczenie i rokowanie

Czym jest stwardnienie rozsiane?

Wyróżnia się kilka postaci SM. U dzieci najczęstszą jest postać rzutowo-remisyjna (RRSM). Poza tym wyodrębnia się jeszcze postać wtórnie postępującą (SPMS), pierwotnie postępującą oraz bardzo rzadkie postacie Marburga i Schildera. Ostatnią z nich spotyka się zazwyczaj u dzieci, ma ona gwałtowny i ciężki przebieg.

Czytaj: Zespół Angelmana - przyczyny, objawy, leczenie

Badanie neurologiczne: na czym polega i kiedy jest wskazane?

Kogo dotyka SM?

Na stwardnienie rozsiane chorują najczęściej osoby między 20. a 40. rokiem życia. Stwardnienie rozsiane dotyka 2 razy częściej kobiet niż mężczyzn. Jeśli chodzi o dzieci, to do 6. roku życia wśród chorych przeważają chłopcy, a po 12. roku życia zaś dominują dziewczynki.

Obecnie w Polsce chorych na SM jest około 50 tys. osób, z czego ok. 1000 z nich to dzieci, więc jest to stosunkowo rzadka choroba w tej grupie pacjentów.

Czynnikami ryzyka wystąpienia stwardnienia rozsianego u dzieci są ekspozycja na dym papierosowy oraz wcześniejsza przebyta infekcja EBV (wirusem Epsteina-Barr). Za rozwój choroby odpowiadać mogą również różne czynniki genetyczne i środowiskowe.

Czytaj: Choroby genetyczne chłopców. Dlaczego niektóre choroby genetyczne są groźne tylko dla męskiego potomstwa?

Jakie są objawy stwardnienia rozsianego u dzieci?

Symptomy stwardnienia rozsianego u dzieci są bardzo różnorodne i niecharakterystyczne oraz zmienne w czasie trwania choroby. Zwłaszcza w pierwszych latach niektóre objawy ustępują, a na ich miejsce pojawiają się nowe. Oto symptomy, które powinny zwrócić uwagę rodziców:

  • problemy ze wzrokiem
  • zapalenie nerwu wzrokowego jest jednym z pierwszych objawów choroby. Dziecko może zgłaszać wtedy zaburzenia widzenia zarówno w jednym oku jak i w obu naraz.
  • bóle gałki ocznej, a widzenie barw szczególnie czerwonej i zielonej jest znacznie utrudnione i nieostre.
  • dodatkowo dzieci zgłaszają podwójne widzenie. Jako rodzice możemy dostrzec u nich oczopląs i problemy w swobodnym ruszaniu gałkami ocznymi.

Zaburzenia czucia przy stwardnieniu rozsianym

Niemal u wszystkich chorych pojawiają się zaburzenia czucia takie jak mrowienie czy drętwienie kończyn. Jednym z częstszych objawów jest także ból np. połowy twarzy. Do objawów stwardnienia rozsianego zalicza się także trudności z trzymaniem i oddawaniem moczu oraz stolca.

Problemy mięśniowe u dzieci z SM

U dziecka można zauważyć wyraźne osłabienie siły mięśniowej i wzmożenie napięcia, a także skurcze mięśni i drżenie. Szczególnie widoczne może to być w trakcie sięgania przez dziecko po zabawkę lub np. kubek z wodą. Problem z utrzymaniem równowagi podczas chodzenia też jest jednym z symptomów tej choroby.

Zaburzenia uwagi i nastroju

Ponadto jeśli rodzic zauważy u swojego dziecka dodatkowo zmęczenie, zaburzenia koncentracji, problemy z pamięcią czy zaburzenia językowe powinien wziąć pod uwagę, że mogą to być pierwsze symptomy stwardnienia rozsianego. W wyniku choroby pojawiają się też epizody depresyjne i zaburzenia zachowania, które mogą mieć negatywny wpływ na edukację czy osiągnięcia w szkole.

Ważne jest, aby pamiętać, że u dzieci poniżej 10 roku życia objawy rzutu stwardnienia rozsianego mogą przypominać zapalenie mózgu przebiegające z gorączką i zaburzeniami świadomości. Charakterystyczne są też wtedy występujące drgawki oraz niedowład kończyn dolnych.

Diagnostyka stwardnienia rozsianego

Diagnozowaniem stwardnienia rozsianego i innych chorób układu nerwowego zajmują się lekarze neurolodzy. Aby wykryć tą chorobę u dziecka, należy wykonać bardzo dokładną diagnostykę. Do potwierdzenia SM, a także późniejszego monitorowania dynamiki uszkodzenia układu nerwowego, używa się rezonansu magnetycznego.

U dzieci najczęstsze lokalizacje ognisk demielinizacji w mózgu to istota biała, elementy mózgowia: torebka wewnętrzna, spoidło wielkie, a także kora mózgu. Dodatkowo, aby postawić diagnozę wykonuje się również badanie płynu mózgowo-rdzeniowego.

Z czym należy różnicować stwardnienie rozsiane?

Podobne objawy jak symptomy SM u dzieci mogą prezentować inne choroby:

  • guz mózgu
  • wrodzone zespoły rdzeniowo-móżdzkowe
  • malformacje naczyniowe
  • toczeń układowy
  • wrodzone choroby istoty białej
  • nieprawidłowości rozwojowe t.j. zespół Arnolda-Chiariego, wgniecenie podstawy czaszki
  • choroba Devica
  • ostre poprzeczne zapalenie rdzenia kręgowego

Leczenie i rokowanie

Przez to, że etiologia choroby nie jest poznana jej całkowite wyleczenie jest obecnie niemożliwe. Leczenie stwardnienia rozsianego jest więc złożone i zajmują się nim lekarze neurolodzy, fizjoterapeuci i rehabilitanci, którzy mają za zadanie radzić sobie z objawami tej choroby.

Ponadto często potrzebna jest także pomoc psychologa i psychiatry z uwagi na zaburzenia poznawcze i wpływ choroby na psychikę dziecka. Terapię prowadzi się z użyciem sterydów, immunoglobulin oraz interferonu B.

W przypadku zdiagnozowania stwardnienia rozsianego u dzieci rokowanie jest złe, ponieważ choroba szybko postępuje, a leczenie nie zawsze daje dobre efekty, szczególnie w przypadkach o bardzo wczesnym początku. Większość dzieci ma kolejny rzut choroby w ciągu roku od poprzedniego epizodu. Czas do osiągnięcia niepełnosprawności jest jednak dłuższy niż w przypadku osób dorosłych z nowo wykrytym SM.

Nigdy nie należy ignorować nawet wczesnych i mało zaostrzonych objawów choroby i w razie jakichkolwiek obaw udać się do lekarza neurologa, który dokładnie zbada dziecko i podejmie dalsze kroki diagnostyczne.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE

NOWY NUMER

POBIERZ PORADNIK! Darmowy poradnik, z którego dowiesz się, jak zmienia się ciało kobiety w ciąży, jak rozwija się płód, kiedy wykonać ważne badania, jak przygotować się do porodu. Pobieram >

Pobieram
poradnik ciaza