Poród kleszczowy lub z pomocą próżniociągu

2015-02-26 9:46 Małgorzata Uścińska, konsultacja:: dr n. med. Bożena Kowalska, ginekolog położnik
Poród kleszczowy lub z pomocą próżnociągu
Autor: photos.com

Poród kleszczowy lub za pomocą próźniociągu budzi niepokój i żadna kobieta nie chciałaby aby jej dziecko właśnie w taki sposób wydostało się na świat. Prawdopodobieństwo, że podczas porodu konieczne będzie użycie kleszczy położniczych albo próżniociągu (ang. vaccum) jest bardzo niewielkie. Zaledwie 5 proc. porodów w Polsce kończy się w ten sposób. Zdarza się to gdy na cesarskie cięcie jest już za późno, a główka dziecka jest już w kanale rodnym.

Poród kleszczowy to bardzo rzadki przypadek na porodówkach i nie cieszy się dobrą opinią. Wyjaśniamy kiedy może być wykonany poród kleszczowy, jak przebiega i jakie mogą być powikłania po porodzie kleszczowym.

Poród kleszczowy wskazania

Za długo to trwa… - decyzję o użyciu kleszczy lub próżniociągu lekarz podejmuje gdy druga faza porodu przedłuża się o ponad dwie godziny. Tak zapewne myśli lekarz podejmujący decyzję o użyciu kleszczy lub próżniociągu. Dzieje się tak najczęściej, gdy  II faza porodu (parcia i rodzenia) przedłuża się ponad dwie godziny, matka nie jest w stanie efektywnie przeć, a do tego wynik KTG jest niepokojący. Bywa, że ginekolog, aby podjąć decyzję, musi wykonać dodatkowe badanie – gazometrię, pobierając próbkę krwi z główki rodzącego się dziecka. To badanie mówi, jak długo i czy w ogóle można czekać z interwencją. Po wykonaniu gazometrii nie można użyć próżniociągu, do dyspozycji lekarza pozostają tylko kleszcze.

Punkt zero - kiedy nie można dokonać cesarskiego cięcia i konieczne jest użycie kleszczy lub próżnociągu? W czasie II okresu porodu  główka dziecka schodzi w dół kanału rodnego matki i istnieje pewien punkt, od którego nie ma już odwrotu. Gdy główka osiągnie ten punkt, dziecko może urodzić się już tylko dołem, nie można zastosować cesarskiego cięcia i wyciągnąć niemowlęcia przez brzuch. Jeśli zagrożenie dziecka lub matki pojawi się na tym etapie, lekarz może pomóc tylko w jeden sposób. Musi ściągnąć rodzące się dziecko w dół.

Ginekolog decyduje, by jak najszybciej zakończyć poród i pomóc dziecku wydostać się na świat za pomocą kleszczy lub próżnociągu, nie przedłużając  istniejącego zagrożenia, gdy:

  • istnieje ryzyko niedotlenienia płodu (gdy np. zbyt wcześnie odklei się łożysko)
  • skurcze macicy są zbyt częste i silne, i niekorzystnie wpływają na dziecko
  • dalszy wysiłek zagraża zdrowiu matki, gdy np. choruje na nadciśnienie tętnicze, serce, ma poważną wadę wzroku...

Kleszcze położnicze czy próżniociąg? - od czego zależy decyzja lekarza-położnika

Tak naprawdę decyzję, którego z tych narzędzi użyć kleszczy położniczych czy próżnociągu, podejmuje się indywidualnie, w zależności od warunków (np. ułożenia dziecka). Duże znaczenie ma też tradycja położnicza, jaka jest praktykowana na danym terenie.
Na przykład w Warszawie na porodówkach częściej używa się próżniociągu, ponieważ starsi, bardziej doświadczeni ginekolodzy uczą młodszych kolegów, jak używać akurat próżniociągu, na innym terenie częściej używane mogą być kleszcze położnicze.
Kleszcze położnicze przypominają dwie wygięte łyżki połączone zawiasem. Za pomocą kleszczy lekarz może chwycić znajdującą się w kanale rodnym główkę dziecka i delikatnie ściągnąć ją w dół. To urządzenie w rękach doświadczonego położnika jest bardzo skuteczne i bezpieczne.

Przerażające opowieści na temat kleszczy położniczych pochodzą z dawnych czasów, gdy używano tzw. kleszczy wysokich, które wkładano głęboko do kanału rodnego. Dziś ich się nie stosuje, bo dużo bezpieczniejszym rozwiązaniem jest w takiej sytuacji cesarskie cięcie. Współczesne kleszcze położnicze to tzw. kleszcze wyjściowe, których używa się, gdy główka dziecka jest na dnie miednicy lub w tzw. jej wychodzie.
Próżniociąg to rodzaj przyssawki działającej na podciśnienie. Pelotę, która ma kształt miseczki, przykłada się do główki dziecka i przysysa do niej za pomocą pompki. Siła przyssawki jest kontrolowana za pomocą miernika, nie zdarza się więc, by lekarz użył zbyt mocnej siły. Częściej dochodzi do odwrotnej sytuacji, gdy ssanie jest za małe i wtedy trzeba pelotę zakładać jeszcze raz. Gdy główka dziecka jest już na zewnątrz, reszta ciałka rodzi się normalnie, bez pomocy lekarza.

Poród kleszczowy przebieg i znieczulenie

Choć poród zabiegowy trudno nazwać aktywnym, to postawa rodzącej jest niezmiernie istotna. Gdy zapada decyzja o użyciu kleszczy lub próżniociągu, a czas na to pozwala, stosuje się znieczulenie zewnątrzoponowe. Jeśli jest już na to za późno, wówczas miejscowo znieczula się krocze. Na czas parcia podczas porodu kleszczowego rodząca kobieta musi się położyć, zsunąć się na brzeg łóżka, a nogi oprzeć na podpórkach (jak podczas badania ginekologicznego). Teraz konieczne jest cewnikowanie oraz wykonanie dość dużego nacięcia krocza, żeby droga dojścia do dziecka była szeroka.
Kleszcze lub próżniociąg ginekolog zakłada w przerwie między skurczami, natomiast delikatnie pociąga rodzącego się dziecka wyłącznie w momencie skurczu. Rodząca powinna wtedy współpracować z lekarzem i położną: nie wiercić się, nawiązywać kontakt, słuchać poleceń, starać się przeć, gdy położna o to prosi. To bardzo pomaga dziecku, lekarzom i samej rodzącej podczas trudnego porodu kleszczowego.

Poród kleszczowy powikłania

Trudniej, ale z nadzieją - twoje dziecko zostanie zbadane po urodzeniu, wykonanie USG przezciemiączkowego wykluczy uszkodzenia mózgu. Jak każdy poród niefizjologiczny, użycie kleszczy lub próżniociągu niesie za sobą możliwe powikłania. Poród kleszczowy powikłania: u noworodka są to otarcia naskórka, krwiaki podskórne, krwiaki podokostnowe, bardzo rzadko zdarza się porażenie nerwu twarzowego, wgniecenie kości czaszki. Dzieciom urodzonym za pomocą kleszczy lub próżniociągu rutynowo wykonuje się USG przezciemiączkowe, by sprawdzić, czy nie ma urazów w obrębie mózgu (np. wylewu). U rodzącej kobiety zdarzają się (choć bardzo rzadko) powikłania po porodzie kleszczowym, takie jak: urazy mięśni miednicy, szyjki macicy, pęknięcia pochwy, uszkodzenia zwieracza odbytu, trudności z nietrzymaniem moczu, kału. Połóg mamy po porodzie kleszczowym trwa dłużej. Jednak najdalej po upływie 6–8 miesięcy wszystko wraca do poprzedniego stanu.

Dobrze wiedzieć

To nieprawda, że podczas porodu kleszczowego…

Dzieci rodzą się z niedotlenieniem mózgu dlatego, że lekarz użył kleszczy lub próżniociągu; do niedotlenienia dochodzi wcześniej, a narzędzi tych używa się po to, by czas, gdy dziecko nie otrzymuje tlenu, jak najbardziej skrócić.

Poród ze znieczuleniem zewnątrzoponowym zwiększa ryzyko użycia kleszczy lub próżniociągu – owszem, może ono spowodować osłabienie czynności skurczowej i wydłużenie okresu parcia, ale nie na tyle, by trzeba było pomagać rodzącej próżniociągiem czy kleszczami. Bywa i tak, że gdy szyjka się nie rozwiera, podanie znieczulenia eliminuje ten problem i poród zaczyna postępować.

miesięcznik "M jak mama"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, co jeść w ciąży, by nie mieć anemii i jakie nazwisko może nosić nowo narodzone dziecko. Przeczytaj również o tym, jak uniknąć błędów przy karmieniu piersią i dowiedz się, co czuje rodzący się maluch

Kup dostęp od 2,50 zł
okladka m jak mama 1/20
KOMENTARZE