Moje dziecko jest wcześniakiem - co to oznacza? [PORADNIK dla rodziców]

Wcześniak
Autor: thinkstockphotos.com Opieka nad wcześniakiem przeraża wielu rodziców. Niesłusznie - noworodki tęsknią za ich dotykiem.

Wielu rodziców wcześniaków nie bardzo wie, jak się nimi opiekować: jak karmić malca, pielęgnować, przewijać. Do jakich specjalistów muszą się udawać ze wcześniakiem, jakie badania i szczepienia wykonać? Oto poradnik dla rodziców wcześniaków, w którym wyjaśniamy, na co powinni się przygotować.

Przyjście na świat dziecka - szczególnie pierwszego – nastręcza rodzicom sporo pytań. Jednak, o ile opieka nad dzieckiem urodzonym o czasie opisana jest w wielu poradnikach, o tyle opieka nad wcześniakiem rodzi sporo pytań i wątpliwości, na które trudno znaleźć odpowiedź. Jak zajmować się wcześniakiem, jak go pielęgnować, które wysyłane sygnały są normalne, a kiedy należy zgłosić się do specjalisty? Oto nasz poradnik dla rodziców wcześniaków.

Czytaj także: Urodziłam wcześniaka w 25. tygodniu ciąży

Spis treści:

  1. Moje dziecko jest wcześniakiem, czyli...?
  2. Jak nawiązać kontakt z wcześniakiem?
  3. Jak odżywiać wcześniaka?
  4. Jak kąpać wcześniaka?
  5. Do jakich lekarzy udać się z wcześniakiem?
  6. Czy wcześniaka można szczepić?

Moje dziecko jest wcześniakiem, czyli...?

Wcześniak to dziecko urodzone pomiędzy 22. a 37. tygodniem ciąży. Zazwyczaj tuż po urodzeniu jego stan zdrowia wymaga intensywnej opieki lekarskiej na oddziale neontologii i intensywnej terapii noworodka. Z pomocą przychodzi medycyna i zaawansowana aparatura, które wspomagają procesy dojrzewania, pomagając utrzymać wszystkie podstawowe funkcje życiowe.

Jednym z większych wyzwań, przed którymi stają lekarze w kontakcie z wcześniakiem, to utrzymanie funkcji oddechowych. Płuca dzieci przed 35. tygodniem życia są jeszcze zbyt słabo wykształcone, aby samodzielnie oddychać. Przyczyna tkwi w zbyt małej ilości surfaktantu – jest to substancja niezbędna do prawidłowego napięcia pęcherzyków płucnych, a tym samym prawidłowego oddychania.

Wspomaganie oddychania może odbywać się poprzez podłączenie dziecka do respiratora. Mniej inwazyjną i nowoczesną metodą wspomagania są aparaty typu CPAP lub Infant Flow. Działają one na zasadzie wspomagania oddechu dziecka poprzez dawkowania tlenu do nozdrzy.

Oczywiście, wszystkie dzieci podłączane są do monitorów oddechu i tętna, które alarmują personel medyczny w razie pogorszenia się stanu zdrowia dziecka. Normy uderzeń serca u wcześniaków oscylują w granicach 110-160 uderzeń na 30-60 oddechów.

Jak nawiązać kontakt z wcześniakiem?

Oksytocyna to hormon, który jest odpowiedzialny za mechanizm przywiązania i budowania długotrwałych relacji z dzieckiem. Matki, których córki i synowie trafiają od razu do inkubatora, niejednokrotnie muszą długo czekać na chwilę, kiedy będą mogły przytulić i fizycznie obcować z dzieckiem.

Jednakże to nie wyklucza ich udziału w pielęgnacji i opiece nad wcześniakiem. Dziecko już w łonie matki słyszy i zapamiętuje dźwięki – warto o tym pamiętać i budować wczesną relację w oparciu o tę wiedzę. Mówmy do naszych wcześniaków jak najwięcej, opowiadajmy im bajki albo czytajmy te przyniesione z domu. Możemy również śpiewać – melodia ma niezwykły wpływ na rozwój procesów poznawczych u dzieci.

Obserwujmy także zabiegi pielęgnacyjne wykonywane przez pielęgniarki i - na ile to będzie możliwe - uczestniczmy w nich czynnie. Początkowo może to być jedynie podanie jakiejś rzeczy, a z biegiem czasu sami zostaniemy poproszeni o przewinięcie pieluszki lub umycie dziecka.

Jeżeli lekarz wyrazi zgodę, dotykajmy dziecko leżące w inkubatorze. Możemy je głaskać lub muskać. Kiedy procesy życiowe zostaną ustabilizowane, a lekarze wyrażą na to zgodę, będziemy mogli uczestniczyć w niezwykle ważnym procesie, jakim jest kangurowanie, czyli obcowanie z dzieckiem w bezpośrednim kontakcie skóra do skóry. Wcześniak będzie wtedy mógł poczuć nasz zapach, ciepło i usłyszeć bicie serca.

Czytaj także: Na czym polega kangurowanie wcześniaka i dlaczego jest tak ważne dla dziecka?

Jak odżywiać wcześniaka?

Wcześniaki często rodzą się bez rozwiniętego odruchu ssania, dlatego też początkowo w szpitalu karmione są dojelitowo, a w przypadku złego stanu zdrowia również pozajelitowo. Po ustabilizowaniu stanu zdrowia, wcześniaka zaczyna się przykładać do piersi matki.

Jeżeli od początku nie możesz karmić piersią, to wystarczy regularnie ściągać mleko i dostarczać je pielęgniarkom według procedur ustalonych na oddziale. Mleko to zostanie podane dziecku.

Odruch ssania wymaga od dziecka połączenia trzech czynności: ssania, połykania i oddychania – każda z nich jest w początkowym okresie życia dużym utrudnieniem, dlatego też pierwsze próby karmienia mogą być nieudolne i nie należy się tym przejmować.

Mleko matki jest najodpowiedniejszym pokarmem dla dziecka. Zawiera ono w sobie wszelkie niezbędne składniki oraz przeciwciała potrzebne do rozwoju organizmu. Jednakże w wyniku stresu proces laktacji może zostać zaburzony.

Wtedy też, zanim sięgniemy po ogólnodostępne mleko modyfikowane, lekarz prowadzący zapisze specjalną mieszankę z humanizowanego mleka krowiego. Ze względu na niską wyjściową wagę urodzeniową, wcześniaki mają większe zapotrzebowanie kaloryczne, przez co ich posiłki są częstsze, niż u dzieci urodzonych o czasie. Noworodek urodzony o czasie karmiony jest średnio co trzy godziny, wcześniaki natomiast co 1,5.

Ilość jednorazowo podawanego pokarmu ustala zazwyczaj lekarz. Rozszerzanie diety dziecka o kleiki, kaszki i przeciery jest również wydłużone w czasie. Wprowadzenie nowych składników do diety następuje kilka miesięcy później, niż u dzieci urodzonych o czasie i zależy od indywidualnych predyspozycji dziecka. Dieta wcześniaka wzbogacona jest o dodatkowe preparaty takie jak witamina D, B6, żelazo czy kwas foliowy.

Czytaj: Karmienie wcześniaka - 4 sposoby karmienia dziecka urodzonego przed czasem

Jak kąpać wcześniaka?

Standardowo kąpiel wcześniaka nie różni się od kąpieli dziecka urodzonego o czasie. Warto jednak pamiętać o tym, że wcześniaki ze względu na zmniejszoną ilość tkanki tłuszczowej mają tendencję do szybszego wyziębiania się. Dodatkowo ich skóra jest delikatniejsza i skłonniejsza do otarć.

Dziecko można kapać codziennie lub też 2-3 razy w tygodniu - wybór należny do nas. Podczas kąpieli pamiętajmy o tym, aby myć dziecko z góry na dół, czyli najpierw myjemy buzię, a później pozostałe partie ciała. Odpowiednia temperatura wody to około 38 stopni Celsjusza, a czas kąpieli nie powinien przekroczyć 7-10 minut.

Do wanienki możemy dodać preparaty do kąpieli przeznaczone dla noworodków. Po kąpieli otulmy dziecko miękkim ręcznikiem, pamiętajmy o tym, aby nie trzeć delikatnej skóry dziecka. Warto również zadbać o to, aby założyć wcześniakowi czapeczkę i rękawiczki.

Czytaj: Jak dbać o skórę wcześniaka? 9 sprawdzonych porad położnej

Warto wiedzieć

Kiedy na spacer?

Spacery z wcześniakami nie odbiegają od tych z dziećmi urodzonymi o czasie. Trzeba mieć jednak na względzie osłabiony układ odpornościowy dlatego też warto zastosować kilka wskazówek Zanim udamy się na pierwszy spacer, werandujmy dziecko.

Ubierzmy je w strój adekwatny do panującej temperatury i postawmy dziecko w wózku przy oknie lub na balkonie, początkowo na 10-15 minut. Później możemy wydłużyć sesje do 45 minut.

Przyzwyczaimy tym samym malucha do panującej na zewnątrz temperatury. Po pierwszych 2-3 tygodniach werandowania można wyjść z dzieckiem na spacer. Starajmy się unikać dużych skupisk ludzi ze względu na zarazki, które mogą zagrozić ciągle jeszcze osłabionemu układowi odpornościowemu.

Do jakich lekarzy udać się z wcześniakiem?

Dzieci urodzone przedwcześnie podlegają opiece wielu poradni, w szczególność neonatologicznej, neurologicznej, okulistycznej i rehabilitacyjnej. Niewykształcony układ nerwowy może przełożyć się na zaburzenia neurologiczne u dzieci. Dlatego też ważna jest kontrola u specjalistów z tej właśnie dziedziny.

Początkowo jest ona konieczna co 2 miesiące, po około pół roku, w przypadku braku niepokojących objawów, częstotliwość ta zostaje zmniejszona.

Zaburzenia wzroku to częsta przypadłość u wcześniaków. W szczególności występuje u nich retinopatia, czyli zaburzenia siatkówkowe oka. Dlatego wcześniaka bada się w 4., 8. i 12. tygodniu życia. Wcześniactwo wiąże się również z problemami natury ruchowej i motorycznej – oceny ich rozwoju dokonuje lekarz rehabilitant.

- W procesie rehabilitacji najważniejszym czynnikiem jest podążanie za dzieckiem, każdy wcześniak jest zupełnie inny, choć prezentują pewne wzorce wspólne to każdy jest odrębną historią. Zawsze trzeba mieć na uwadze wszelkie zmienne i patrzeć na rozwijającego się malucha – mówi Izabella Kuberska, fizjoterapeutka, specjalizująca się w terapii metodą Vojty.

Dodatkowo wcześniaki objęte zostają opieką audiologa – pierwsze badanie słuchu wykonuje się jeszcze na oddziale neonatologii i w razie negatywnego wyniku przesiewowego, wcześniak skierowany jest do dalszej konsultacji w poradni audiologicznej. U wcześniaków może wystąpić również problem nieprawidłowości w przyswajaniu żelaza.

Może to powodować stany anemiczne - wtedy też lekarz prowadzący zaleca wizytę u lekarza hematologa, w celu przypisania dodatkowych preparatów wspomagających prawidłowe utrzymanie poziomu żelaza we krwi.

Czytaj: Skrajne wcześniactwo: skutki i powikłania.

Czy wcześniaka można szczepić?

Wcześniaki są szczególnie zagrożone chorobami i infekcjami. Najskuteczniejszą bronią w walce z nimi są szczepienia ochronne dla wcześniaka. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami wielu towarzystw naukowych wiek ciążowy i urodzeniowa masa ciała nie powinny stanowić decydujących kryteriów przy kwalifikacji do szczepienia.

Oznacza to, że schemat szczepień u wcześniaków wygląda identycznie jak ten u dzieci urodzonych o czasie. Wcześniaki, których stan ogólny jest stabilny, powinny zostać zaszczepione zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych licząc tygodnie od dnia porodu, a nie zgodnie z wiekiem korygowanym.

Jeśli malec jest długo hospitalizowany, może otrzymać pierwsze dawki szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi i pneumokokom podczas hospitalizacji, przed wypisem z oddziału noworodkowego.

Ze względu na sporą ilość zastrzyków rodzice mogą zdecydować się na szczepienia skojarzone – zamiast 6 zastrzyków, dziecko otrzymuje 1. Warto również rozpatrzeć wraz z lekarzem dodatkowe szczepienie wcześniaków na rotawirusy oraz pneumokoki.

Czytaj także: Wirus RSV zagrożeniem dla wcześniaka. Jak go rozpoznać i uniknąć?

Szczepienia na rotawirusy, pneumokoki, meningokoki będą darmowe i obowiązkowe

Groźnym dla wcześniaków jest wirus RS, czyli syncytialny wirus nabłonka oddechowego. Warto pamiętać że ryzyko zachorowania zmniejsza immunizacja, czyli tzw. profilaktyka bierna. Polega ona na podawaniu dzieciom z grupy zwiększonego ryzyka przeciwciała skierowanego przeciwko wirusowi RS.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE