500 zł na dziecko, becikowe i inne przywileje, na jakie może liczyć samotna matka

2020-09-07 16:57

500 zł na dziecko i becikowe to nie są jedyne świadczenia, jakie mogą uzyskać kobiety wychowujące dziecko bez partnera. Sprawdź, do czego masz prawo jako samotna mama.

Dziecko bez ślubu
Autor: thinkstockphotos.com Jeśli kobieta wychowuje dziecko sama, to sytuacja prawna jej i dziecka jest nieco inna niż w przypadku pary żyjącej w związku nieformalnym.

Spis treści

  1. 500 zł na dziecko, czyli 500 plus
  2. Zasiłki pieniężne
  3. Becikowe
  4. Uznanie ojcostwa - ważna kwestia, gdy samotnie wychowujesz dziecko
  5. Ustalenie ojcostwa przez sąd
  6. Czyje nazwisko dla dziecka samotnej matki?
  7. Kosiniakowe
  8. Kwestie podatkowe
  9. Dodatkowa pomoc dla rodziców samotnie wychowujących dzieci
  10. Jak uzyskać alimenty na dziecko?

500 zł na dziecko, czyli 500 plus

Od 2019 roku prawo do świadczenia 500 plus mają wszystkie dzieci i nastolatkowie do 18. roku życia, również jedynacy, bez względu na dochody rodziny. Nie ma już też wymogu ustalenia alimentów - jak było w pierwszych latach obowiązywania programu - co oznacza, że świadczenie na dziecko otrzyma każda samotna matka (i ojciec), nawet jeśli nie wystąpiła o alimenty od drugiego rodzica.

Zasiłki pieniężne

Samotna matka z dzieckiem stanowi rodzinę i może starać się o świadczenia pieniężne dla samotnej matki, w tym o zasiłek rodzinny. Jednak – tak jak inni ubiegający się o niego rodzice – musi spełniać kryterium dochodowe. A więc miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać 674 zł netto (764 zł w przypadku dziecka niepełnosprawnego).

Uwaga, problem! Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeśli na rzecz dziecka nie zostały zasądzone alimenty od ojca (chyba że ojciec dziecka nie żyje, jest nieznany albo sąd oddalił powództwo lub zobowiązał drugiego rodzica do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka). W razie przyznania zasiłku – jest on taki sam jak w przypadku pełnych rodzin, czyli 95 zł miesięcznie na dziecko w wieku 0–5 lat i 124 zł na dziecko w wieku 6–18 lat.

Dodatki:

  • z tytułu urodzenia dziecka w wysokości 1000 zł (jednorazowo)
  • z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł (miesięcznie)
  • z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 95 zł (miesięcznie)
  • z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł (raz w roku).

Ważne! Jest też specjalny dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości 193 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 386 zł na wszystkie dzieci. Gdy dziecko jest niepełnosprawne, kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł na dziecko (nie więcej niż o 160 zł na wszystkie dzieci).

Becikowe

Jednorazowa zapomoga w wysokości 1000 zł z tytułu urodzenia się dziecka - becikowe - przysługuje, pod warunkiem że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 1922 zł netto. Dochód rodziny to suma dochodów wszystkich członków rodziny. W przypadku gdy o becikowe ubiega się samotna matka, nie wymaga się wpisania drugiego rodzica do wniosku o becikowe i nie uwzględnia się jego dochodu, wyliczając dochód rodziny stanowiący podstawę do przyznania tego świadczenia.

M jak mama - Becikowe - kto może je otrzymać? Ile wynosi zapomoga? 
Dobrze wiedzieć

Uznanie ojcostwa - ważna kwestia, gdy samotnie wychowujesz dziecko

Jest to niezwykle ważna kwestia, bo sytuacja prawna dziecka uznanego przez ojca znacznie różni się od sytuacji, kiedy ojciec dziecka uznać nie chce. Musisz pamiętać, że z uznania ojcostwa wynikają na przyszłość nie tylko określone prawa, ale też obowiązki – dla ojca, matki i dla samego dziecka.

Uznanie ojcostwa to przyznanie przez mężczyznę – przed kierownikiem USC – że jest ojcem dziecka. Ty jako matka musisz to potwierdzić w ciągu trzech miesięcy od złożenia oświadczenia przez ojca. Można to zrobić nawet przed porodem – przyszli rodzice muszą się zgłosić z dowodami osobistymi i kartą ciąży do kierownika Urzędu Stanu Cywilnego (w miejscu zamieszkania matki). To przed nim przyszły ojciec składa do protokołu oświadczenie o uznaniu ojcostwa, a matka musi ten fakt potwierdzić.

Jeśli dzieje się to już po porodzie, najlepiej połączyć to z rejestracją dziecka (trzeba to zrobić w ciągu 21 dni od porodu, w USC obejmującym rejon szpitala, w którym urodziło się dziecko). Jeśli nie możecie pójść tam razem, najpierw ojciec uznaje dziecko, a matka musi to potwierdzić w ciągu 3 miesięcy od momentu złożenia oświadczenia przez ojca.

Czytaj także: Formalności po narodzinach dziecka - o czym i kiedy trzeba pamiętać?

Ustalenie ojcostwa przez sąd

Jeśli ojciec dziecka nie chce go uznać, będziesz musiała wnieść do sądu powództwo o ustalenie ojcostwa. W sądzie musisz przedstawić dowody na potwierdzenie faktu, że wskazany mężczyzna jest ojcem twojego dziecka. Najlepszym dowodem są badania DNA, pozostałe to: badania antropologiczne, badania daktyloskopijne, zeznania świadków, przesłuchanie stron.

Gdy sąd ustali, że pozwany mężczyzna jest ojcem dziecka, należą ci się od niego: alimenty na rzecz dziecka i zwrot części kosztów poniesionych w związku z ciążą i porodem, jeżeli w nich nie partycypował (musisz mieć dowody potwierdzające te wydatki). O alimenty na dziecko występuje się dopiero po jego urodzeniu, ale jeszcze w ciąży można złożyć w sądzie prośbę o zabezpieczenie od ojca dziecka środków na rzecz wydatków związanych z ciążą i porodem. Sąd wyda taką decyzję, gdy dowody uprawdopodobnią domniemane ojcostwo.

W przypadku sądowego ustalenia ojcostwa możesz wnosić o nieprzyznawanie ojcu władzy rodzicielskiej. Sąd zdecyduje o tym, oceniając m.in. stosunek ojca do dziecka, relacje między wami, kwalifikacje rodzicielskie ojca.

Czyje nazwisko dla dziecka samotnej matki?

Jeśli ojciec uznał dziecko, to oboje rodzice decydują, jakie będzie ono nosić nazwisko: matki, ojca czy dwuczłonowe (matki i ojca). Jeśli rodzice nie złożą zgodnego oświadczenia w tej sprawie, dziecko będzie nosiło nazwisko dwuczłonowe. W sytuacji, gdy ojciec dziecka nie chce go uznać, będziesz musiała wszcząć sprawę o ustalenie ojcostwa – wtedy sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym ojcostwo. Masz wówczas prawo wnosić do sądu o nadanie dziecku tylko swojego nazwiska.

W sytuacji, kiedy matka nie wie, kto jest ojcem dziecka, dziecko nosi nazwisko matki.

Uwaga, problem! Jeśli wiesz, kto jest ojcem, ale nie chcesz tego formalnie przyznać i wolisz podać w dokumentach, że ojciec dziecka jest nieznany, a sam zainteresowany się z tym nie zgadza, musisz wiedzieć, że także on ma prawo do wniesienia powództwa o ustalenie ojcostwa przez sąd.

Kosiniakowe

Wypłata tego świadczenia nie jest uzależniona od statusu matki (samotna, zamężna czy też żyje w wolnym związku). Otrzyma je każda kobieta, która urodziła dziecko, ale nie ma uprawnień do zasiłku macierzyńskiego. Mogą się o nie ubiegać kobiety bezrobotne, pracujące na umowę-zlecenie albo umowę o dzieło, studentki, rolniczki – bez względu na dochody. Wysokość świadczenia to 1000 zł miesięcznie. W przypadku urodzenia jednego dziecka jest ono wypłacane przez 52 tygodnie, bliźniąt – przez 65 tygodni itd.

Czytaj także: ZUS i macierzyński. Jak wylicza się świadczenia kobietom bezrobotnym?

Ciąża a umowa o dzieło i umowa zlecenie. Co należy się ciężarnej z umów śmieciowych?

Kwestie podatkowe

Status samotnego rodzica pozwala na preferencyjne rozliczenie podatku dochodowego. Matka samotnie wychowująca dziecko może się opodatkować wspólnie z nim (nawet jeśli ma dwoje czy troje dzieci, to w rozliczeniu z fiskusem uwzględniane jest tylko jedno) – oblicza wówczas należny podatek identycznie jak małżonkowie, z których jeden nie pracuje. Polega to na podzieleniu swoich dochodów przez dwa, obliczeniu od tej kwoty podatku i pomnożeniu obliczonego podatku przez dwa – w ten sposób samotny rodzic zapłaci mniej, niż gdyby rozliczał się indywidualnie, ponieważ podatek jest liczony od mniejszej kwoty.

Uwaga: z tej formy opodatkowania nie może skorzystać samotna matka, która prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym (19 proc.), kartą podatkową albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Aby móc się opodatkować wspólnie z dzieckiem, nie trzeba go wychowywać przez cały rok. Wystarczy nawet jeden dzień – jeśli samotna matka urodzi dziecko w ostatnim dniu roku, to i tak może się rozliczyć wspólnie z nim za ten rok.

Samotna matka może również skorzystać z ulgi na dziecko i odliczać od podatku kwotę do 1112,04 zł na jedno dziecko rocznie, o ile jej roczne dochody nie przekraczają 56 000 zł. Gdy dziecko jest małoletnie lub niepełnosprawne (pobiera zasiłek rodzinny lub rentę socjalną), dochody matki nie mogą przekroczyć 112 000 zł. Przy dwójce dzieci lub większej ich liczbie ulga przysługuje niezależnie od wysokości dochodów matki.

Dodatkowa pomoc dla rodziców samotnie wychowujących dzieci

Samotny rodzic ma pierwszeństwo (dodatkowe punkty) w rekrutacji do publicznego żłobka i przedszkola.

Bezrobotna samotna matka (lub ojciec) wychowująca dziecko w wieku do lat 6 może w chwili podjęcia pracy dostać refundację kosztów opieki nad dzieckiem, o ile jej miesięczne przychody nie przekraczają minimalnego wynagrodzenia (obecnie 2600 zł brutto). Refundacja jest wypłacana przez okres do 6 miesięcy w przypadku podjęcia zatrudnienia albo przez okres odbywania stażu, przygotowania zawodowego czy szkolenia.

Aby ją otrzymać, trzeba złożyć wniosek w urzędzie pracy i przedstawić dokumenty potwierdzające poniesione koszty na opiekę (np. faktura ze żłobka). Kwota refundacji nie może przekraczać 50 proc. zasiłku dla bezrobotnych.

Czytaj także: Brak ubezpieczenia w ciąży. Co oznacza?

Dobrze wiedzieć

Jak uzyskać alimenty na dziecko?

Przede wszystkim, aby się o nie ubiegać, ojciec musi uznać dziecko albo ojcostwo musi zostać ustalone przez sąd. Nie jest konieczna sprawa sądowa – jeśli oboje rodzice się zgadzają, można zawrzeć w tej sprawie ugodę przed sądem lub u notariusza. Zazwyczaj jednak stosowana jest droga sądowa.

Pozew o alimenty – przeciw ojcu lub jego krewnym – składa się do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka lub osoby pozwanej. Pozew (wraz z załącznikami) trzeba złożyć w biurze podawczym sądu lub wysłać listem poleconym. W pozwie należy określić miesięczną wysokość żądanych alimentów – zależy ona od potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych pozwanego rodzica.

Do pozwu dołącza się załączniki: odpis aktu urodzenia dziecka oraz wszelkie możliwe dokumenty potwierdzające wydatki związane z utrzymaniem i wychowaniem dziecka (np. faktury na zakup ubrań, leków, suplementów, na leczenie czy ewentualną rehabilitację), zaświadczenia o opłatach za mieszkanie i telefon, a także zaświadczenia dotyczące wysokości zarobków (zadłużeń) matki.

Należy wymienić również argumenty uzasadniające zdolność ojca do płacenia alimentów (podać jego zawód, kwalifikacje, określić sytuację majątkową, tryb życia). Matka występująca o alimenty powinna też określić, ile pieniędzy sama przeznacza na utrzymanie dziecka, a także w jaki sposób się nim opiekuje i ile czasu z nim spędza.

Spełnianie obowiązku alimentacyjnego to zarówno czas, jak i praca na rzecz dziecka. W pozwie można wnosić także o zabezpieczenie powództwa, czyli o to, aby sąd przyznał alimenty już na czas trwania sprawy.

Czytaj także: Alimenty na dziecko - kiedy i komu się należą?

Alimenty z funduszu alimentacyjnego

Ważne! Jeżeli ojciec dziecka uchyla się od płacenia zasądzonych alimentów, a ich egzekucja komornicza jest bezskuteczna, można starać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego – pod warunkiem, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 725 zł miesięcznie. Fundusz alimentacyjny będzie wypłacał kwotę, w jakiej alimenty zostały zasądzone od ojca, jednak nie więcej niż 500 zł na dziecko miesięcznie.

Rodzice, którzy chcą pobierać 800 plus muszą pamiętać przede wszystkim o dwóch rzeczach. Po pierwsze: to świadczenie, które przyznawane jest na konkretny okres, po drugie: musimy złożyć wniosek. Jak pokazują statystyki Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wiele osób o tym zapomniało.
Termin na złożenie wniosku o czerwcowe świadczenie 800 plus szybko się zbliża. Jeśli więc rodzice nie chcą, by im przepadło, muszą się spieszyć. Duża część jeszcze nie złożyła wniosku na nowy okres świadczeniowy programu "Rodzina 800 plus".
Chociaż 800 plus przyznawane jest na każde dziecko, niezależnie od dochodów w rodzinie, świadczenia nie dostaniemy z automatu. Jeśli jeszcze nie masz na koncie wypłaty za czerwiec, upewnij się, czy nie umknął ci ważny termin. Minął 30 kwietnia.
1500 zł dla rodziców już pewne. Program "Aktywny rodzic" został przyjęty przez rząd, parlament, ustawę podpisał prezydent. Obsługą nowych świadczeń zajmie się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Kiedy będzie można złożyć wniosek o 1500 zł "babciowego"? Poznaj szczegóły.
Szykują się spore zmiany w programie 800 plus i Dobry Start. Nie wszyscy, którzy do tej pory pobierali świadczenia, otrzymają je. Zmiany wejdą w życie już 1 lipca. Co konkretnie powinni wiedzieć rodzice?
Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny Rodzic". Świadczenia dla rodziców mają obowiązywać od października. - Każde małe dziecko w Polsce zasługuje na dobrą opiekę - podkreśliła ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.
By korzystać ze świadczeń dla rodziców, a zwłaszcza z 800 plus, musisz pospieszyć się ze złożeniem tych wniosków. Jeśli się spóźnisz, pieniądze dostaniesz z opóźnieniem. W przypadku dzieci urodzonych do końca maja tego roku, potrzebne są wyjątkowo dwa wnioski.
Pierwsze wypłaty 1500 zł z tytułu "babciowego" na konta rodziców mają wpłynąć jeszcze w tym roku. Okazuje się jednak, że nie wszyscy rodzice dzieci w wieku od 1 do 3 lat dostaną pieniądze. Jedna grupa wydaje się być wykluczona.
300 plus to świadczenie, o którym wie większość rodziców uczniów. Na wyprawkę szkolną możemy dostać kolejne 100 zł jednorazowego wsparcia. Te środki nie są jednak przeznaczone dla wszystkich, o ich wypłatę może wnioskować tylko określona grupa.
"Aktywny rodzic" to trzy nowe świadczenia, które mają wspierać pracujących rodziców małych dzieci. "Likwidujemy bariery, które powodowały, że nie mogli decydować się na jednoczesne łączenie życia rodzinnego z życiem zawodowym" - podkreśliła wiceministra Aleksandra Gajewska.
W tym roku rodzice mogą wysłać dzieci na 9-dniowy wypoczynek, za który w dużej mierze nie będą musieli płacić z własnej kieszeni. Dofinansowanie do wyjazdu w góry lub nad morze wyniesie nawet 1200 zł.
800 plus nie jest przyznawane z automatu, aby uzyskać prawo do świadczenia, musimy złożyć wniosek. Nie robimy tego jednorazowo, ale na każdy nowy okres świadczeniowy. A ten niedługo się rozpoczyna. Co to znaczy? Jeśli dalej chcesz otrzymywać 800 zł na dziecko, musisz się pospieszyć.
Nasi Partnerzy polecają