Kalendarz badań USG w ciąży: genetyczne, pierwsze, połówkowe i trzecie USG

2015-01-12 15:11

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w prawidłowej ciąży należy wykonać trzy badania USG. Wyjaśniamy, kiedy trzeba zrobić USG w ciąży i dlaczego to badanie jest tak ważne, a także w jakich sytuacjach wskazane są dodatkowe badania ultrasonograficzne w ciąży. Sprawdźcie koniecznie jak czytać wyniki badań USG w ciąży!

Badania ultrasonograficzne są przeprowadzane przynajmniej trzykrotnie u każdej kobiety w ciąży. Celem badań USG w ciąży jest rozpoznanie wszelkich nieprawidłowości w rozwoju płodu. Gdy lekarz wykryje chorobę lub wadę płodu, powinien skierować cię do ośrodka referencyjnego, w którym przeprowadzona zostanie dokładna diagnostyka. A gdy wada jest bardzo poważna i nieuleczalna – pozostawić ci decyzję, czy chcesz kontynuować ciążę.

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w prawidłowej ciąży należy wykonać trzy badania USG. Zakres każdego z nich jest różny. Oprócz tego przeprowadza się również inne badania w ciąży, w zależności od sytuacji zdrowotnej kobiety, ale też praktyki przyjętej przez lekarza prowadzącego ciążę. Ważna informacja: w chwili obecnej nie istnieją żadne badania, których wyniki sugerowałyby, że USG w ciąży wpływa niekorzystnie na rozwój płodu.

>> Kalendarz ciąży tydzień po tygodniu

Jak się przygotować do badania USG?

W przypadku badania USG w ciąży zaleca się opróżnienie pęcherza moczowego przed wejściem do gabinetu. Lepiej też zrezygnować tego dnia z kremów i preparatów stosowanych na skórę brzucha, mogących ograniczać penetrację wiązki ultradźwięków.

USG w ciąży przed 10. tygodniem ciąży

Badanie USG przed 10. tygodniem ciąży powinno potwierdzić czy doszło do zapłodnienia. Tego badania USG nie ma w standardzie opieki okołoporodowej, ale jest standardem w wielu gabinetach ginekologicznych, zwłaszcza prywatnych. Rekomenduje je również Sekcja Ultrasonografii PTG. Jest to pierwsze badanie USG, wykonywane podczas jednej z pierwszych wizyt u ginekologa po dodatnim wyniku testu ciążowego. Pierwsze badanie USG w ciąży powinno być wykonywane sondą dopochwową (wcześniej należy opróżnić pęcherz). Badanie USG przed 10. tygodniem ciąży nie jest refundowane, zwykle wchodzi w koszt wizyty u lekarza prowadzącego prywatną praktykę.

Cel badania USG: potwierdzenie ciąży oraz jej lokalizacji – czy jest prawidłowa (wewnątrzmaciczna), czy nie.

Co dokładnie jest oceniane podczas badania USG przed 10. tygodniem ciąży?

  • uwidocznienie i lokalizacja jaja płodowego – na tej podstawie stwierdza się ciążę wewnątrzmaciczną i wyklucza ciążę pozamaciczną
  • pęcherzyk ciążowy – jego obecność (pomiar), położenie w jamie macicy, liczba pęcherzyków ciążowych i ich kształt
  • zarodek – jego obecność, pomiar długości, obecność czynności serca
  • liczba zarodków, kosmówek i owodni
  • pęcherzyk żółtkowy – obecność (tak/nie), opis ewentualnych nieprawidłowości
  • narząd rodny – macica wraz z szyjką (kształt, budowa, wady, mięśniaki itp.), wielkość (prawidłowa, powiększona), lokalizacja i budowa przydatków.

Co mówią wyniki badania USG przed 10. tygodniem ciąży?

Badanie badania USG przed 10. tygodniem ciąży ocenia, czy doszło do ciąży i czy jest ona prawidłowo umiejscowiona (ciąża pozamaciczna musi zostać usunięta, bo stanowi zagrożenie dla życia kobiety).

Pierwsze obowiązkowe USG w ciąży - między 11. a 14. tygodniem ciąży

Pierwsze badanie USG powinno zostać wykonane przed upływem 13. tygodnia i 6. dnia ciąży. Warunkiem jest też odpowiednia długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu – musi ona wynosić od 45 do 84 mm. Badanie nazywane jest potocznie „USG genetycznym” i powinno być wykonane w każdej ciąży. Jest refundowane, jeśli skierowanie wystawia lekarz, który ma umowę z NFZ (bez refundacji kosztuje ok. 250 zł).

Cel badania USG genetycznego: wstępna ocena wszystkich narządów płodu, ocena ryzyka wystąpienia u płodu najczęstszych chorób będących skutkiem wad chromosomalnych (zespoły Downa, Edwardsa i Pataua) oraz ocena wieku ciążowego. Każda nieprawidłowość lub wątpliwość powinna stanowić wskazanie do badania płodu w ośrodku referencyjnym.

Co jest oceniane podczas USG genetycznego w ciąży?

  • Wiek ciąży – można go ocenić z dokładnością do 7–10 dni. Jest to ważne, gdy masz nieregularne miesiączki, bo wtedy wiek obliczony na podstawie daty ostatniej miesiączki jest niedokładny.
  • Budowa zewnętrzna i anatomiczna płodu. Podczas badania USG oglądane są: głowa, tułów, kończyny dolne i górne, mierzona jest długość ciemieniowo-siedzeniowa (CRL), czyli długość maluszka od czubka głowy do pośladków. Oceniane są narządy wewnętrzne: mózg, żołądek, pęcherz moczowy, kręgosłup, serce. Ocena serca obejmuje jego budowę, lokalizację, częstość bicia (w tym okresie ciąży wynosi 150–170 uderzeń na minutę).
  • Parametrem mogącym świadczyć o zwiększonym ryzyku najczęstszych aberracji chromosomowych jest tzw. przezierność fałdu karkowego (NT). Jest to zbiorniczek płynu na karku, który występuje u każdego dziecka w tym okresie rozwoju. Zwykle szerokość tego zbiorniczka wynosi 1–3 mm, duża ilość płynu (powyżej 2,5 mm) może wskazywać – ale nie musi – na chorobę. Szczególnie wyraźną zależność znaleziono tu z zespołem Downa, ale istnieje też związek np. z chorobami serca.

Czasami oceniane są również:

  • obecność kości nosowej (NB) – jej brak jest charakterystyczny dla dzieci z zespołem Downa
  • przepływ krwi w przewodzie żylnym (DV); nieprawidłowy przepływ jest charakterystyczny dla dzieci z wadami serca i zespołami genetycznymi.

Co mówią wyniki badania USG genetycznego w ciąży?

USG I trymestru przede wszystkim ma wykryć anomalie w budowie płodu. Ale jest też ważnym elementem badań przesiewowych w kierunku wad genetycznych – obok USG są to badania biochemiczne krwi matki (poziom wolnej podjednostki hormonu hCG i hormonu PAPP-A). Na podstawie USG i badań krwi, a także wieku matki, i korzystając ze specjalnego programu komputerowego, lekarz określa liczbowe ryzyko chorób genetycznych (jeśli ma certyfikat Fundacji Medycyny Płodowej), np. wynik 1/1500 oznacza, że jedna na 1500 kobiet (w tym samym wieku, o takim samym obrazie USG i podobnych parametrach biochemicznych) może urodzić dziecko chore. Ryzyko uważa się za podwyższone, jeśli jest wyższe niż 1/300. Uwaga: obecnie za najlepszy czas na testy biochemiczne krwi uważa się 9.–10. tydzień ciąży, a więc należy je zrobić wcześniej niż USG.

>> Jak odczytać wyniki badań moczu i krwi w ciąży?

W przypadku badania USG w ciąży zaleca się opróżnienie pęcherza moczowego przed wejściem do gabinetu. Lepiej też zrezygnować tego dnia z kremów i preparatów stosowanych na skórę brzucha, mogących ograniczać penetrację wiązki ultradźwięków.

Dobrze wiedzieć

Słowniczek skrótów badania USG w ciąży:

CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa
FHR – częstość bicia serca płodu
NT – przezierność fałdu karkowego
NB – kość nosowa
DV – przepływ w przewodzie żylnym
BPD – wymiar poprzeczny główki
HC – obwód główki
AC – obwód brzuszka
FL – długość kości udowej
EFW – szacowana masa płodu

USG połówkowe - drugie obowiązkowe USG w ciąży - między 18. a 23. tygodniem ciąży

To kolejne obowiązkowe badanie USG w ciąży (tzw. USG połówkowe), które powinna mieć wykonane każda ciężarna.

Cel badania USG: szczegółowa ocena anatomii płodu pod kątem występowania wad wrodzonych oraz określenie masy płodu.

Co jest oceniane podczas połówkowego badania USG?

  • Ocenie podlegają m.in.: głowa: czaszka, mózg, twarz (np. diagnostyka rozszczepu górnej wargi); szyja; klatka piersiowa: żebra, płuca, serce (diagnostyka wad serca); jama brzuszna: żołądek, jelita, nerki, pęcherz moczowy; kręgosłup, kości długie dłoni i stóp; płeć dziecka.
  • Poza budową płodu ocenia się: położenie łożyska, ilość płynu owodniowego, szyjkę macicy.

Co mówią wyniki połówkowego USG w ciąży?

Badanie daje odpowiedzi na wiele pytań: czy dziecko rośnie harmonijnie i nie ma wad anatomicznych, czy nie ma wielo- lub małowodzia, czy szyjka macicy nie rozwiera się przedwcześnie.

Trzecie obowiązkowe USG w ciąży - między 28. a 32. tygodniem ciąży

Trzecie z badań USG w ciąży standardowo wykonywane jest u wszystkich ciężarnych w 3 trymestrze ciąży czyli między 28. a 32. tygodniem ciąży.

Cel badania USG: ocena rozwoju płodu oraz jego położenia.

Co jest oceniane podczas trzeciego USG w ciąży?
Podczas tego badania ocenia się to samo, co w badaniu przeprowadzonym w 18.–22. tygodniu ciąży, a więc: budowę anatomiczną płodu, położenie łożyska w stosunku do ujścia szyjki macicy, ilość płynu owodniowego, stan szyjki macicy. Dodatkowo lekarz obserwuje położenie dziecka, czyli jaką pozycję przyjęło ono w macicy – jest to istotne ze względu na rodzaj porodu (położenie może jeszcze ulec zmianie).

Co mówią wyniki trzeciego USG w ciąży?

Wyniki trzeciego USG w ciąży dostarczają informacji, w jakim stanie jest dziecko i czy nie dzieje się z nim nic niepokojącego, a także czy nie ma przodującego łożyska. Jeśli chodzi o masę płodu i wiek ciąży, wyniki są mało dokładne – im większe dziecko, tym większa niedokładność.

Polecamy wideo: Jak wygląda USG w ciąży?

miesięcznik "M jak mama"
Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.
Podziel się opinią
Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE

NOWY NUMER

POBIERZ PORADNIK! Darmowy poradnik, z którego dowiesz się, jak zmienia się ciało kobiety w ciąży, jak rozwija się płód, kiedy wykonać ważne badania, jak przygotować się do porodu. Pobieram >

Pobieram
poradnik ciaza