Jak odczytać wyniki badań krwi i moczu w ciąży?

2020-08-28 13:35 Agnieszka Roszkowska, konsultant: dr n. med. Paweł Kubik, ginekolog położnik
Badanie krwi i moczu
Autor: photos.com

Jak odczytać wyniki badań moczu i badania krwi w ciąży? Wyjaśniamy, o czym świadczą najważniejsze parametry badań krwi i moczu oraz w jaki sposób interpretować otrzymane wyniki badań. Zobacz, które z wyników mogą świadczyć o tym, że z tobą lub z dzieckiem dzieje się coś niepokojącego.

Jak odczytać wyniki krwi i moczu w ciąży aby do wizyty u lekarza nie trwać w niepewności? Do umówionej wizyty u swojego ginekologa musisz czekać jeszcze np. tydzień., a tymczasem wczytujesz się w tajemnicze literki i cyferki i zaczynasz się niepokoić. Na wydruku obok twoich wyników badań w ciąży są bowiem podane normy i okazuje się, że twoje parametry nie zawsze się mieszczą w przedziale prawidłowych wyników. Coś jest nie tak – myślisz i denerwujesz się coraz bardziej.

Chcemy cię uspokoić: na standardowych druczkach z wynikami badań podane są normy dla kobiet, które nie są w ciąży, podczas gdy w ciąży pewne parametry się zmieniają. Na przykład zwiększa się liczba leukocytów w ciąży, czyli białych ciałek krwi – i jest to uznawane za zjawisko fizjologiczne.

Powszechna jest też „niedokrwistość ciężarnych” (dotyczy około połowy kobiet) wynikająca z niedoboru żelaza, który jest spowodowany większym zapotrzebowaniem oraz większą objętością osocza krwi podczas ciąży. A to rzutuje na poziom żelaza i hemoglobiny we krwi. Wyniki są więc niższe niż przewiduje norma, ale nie jest to powód do zamartwiania się, tylko rozpoczęcia suplementacji. Poza tym pojedyncze wyniki poniżej normy nie powinny cię martwić – lekarz ocenia całą morfologię krwi, biorąc pod uwagę wiek twojej ciąży i wcześniejsze badania.

Najlepiej byłoby, gdybyś  w ogóle nie zaglądała do swoich wyników, jeśli się na tym nie znasz – wystarczy, że obejrzy je lekarz. Trudno jednak walczyć z naturą, a w ludzkiej naturze leży ciekawość, zwłaszcza gdy rzecz dotyczy nas samych. Skoro więc chcesz poznać wyniki przed lekarzem, zobacz, co oznaczają poszczególne symbole, nazwy i wielkości na wynikach badań. Opisujemy najważniejsze parametry oznaczane podczas morfologii krwi, badań biochemicznych krwi i moczu, a także badań w kierunku groźnych w ciąży chorób.

Czytaj: 

Białko w moczu u dzieci - przyczyny i objawy

Cewnik Foleya – kiedy się go stosuje?

Posłuchaj jak czytać wyniki badań moczu i krwi w ciąży. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami

Wyniki morfologii w ciaży

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Najwięcej jest erytrocytów (krwinki czerwone, czerwone ciałka krwi), które mają barwę uzależnioną od zawartej w nich hemoglobiny – substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen w odpowiednim momencie.

Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe, białe ciałka krwi), które bronią przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami itp. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty) – komórki, które potrafią we właściwym momencie łączyć się ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Czerwone ciałka krwi (E, RBC)Norma dla kobiet: 4,2–5,4 mln/mikrolitr, w ciąży: 3,5–4,5 mln/mikrolitrZwiększenie liczby erytrocytów zdarza się rzadko (występuje np. u osób przebywających wysoko w górach), zaś wynik poniżej normy może być spowodowany utratą krwi, niedoborem witaminy B12, niedoborem kwasu foliowego albo żelaza.Uwaga: obniżenie liczby czerwonych krwinek w czasie ciąży jest zjawiskiem fizjologicznym.Hemoglobina (HB, HGB)Norma dla kobiet: 11,5–15,5 g/dl, w ciąży: 11,5–13,5 g/dlHemoglobina jest składnikiem krwinek czerwonych. Jej zadaniem jest transport tlenu oraz dwutlenku węgla od i do poszczególnych komórek organizmu. To podstawowy parametr, który służy do rozpoznawania niedokrwistości. Wartości powyżej normy mogą świadczyć o odwodnieniu albo niedotlenieniu organizmu, a wynik poniżej normy zwykle wskazuje na niedokrwistość (anemię), spowodowaną zbyt małą ilością żelaza. W ciąży niska wartość HGB zazwyczaj nie jest niczym niepokojącym.

Leukocyty, krwinki białe (L, WBC)Norma dla kobiet: 4–10 tys./mikrolitr, w ciąży: 10–15 tys./mikrolitrLeukocyty to komórki, które powstają w szpiku kostnym i w tkance limfatycznej. Występuje pięć rodzajów tych komórek. Są to: neutrofile, eozynofile, bazocyty, monocyty i limfocyty. Główną funkcją leukocytów jest obrona organizmu przed mikroorganizmami chorobotwórczymi.W ciąży następuje fizjologiczny wzrost wartości WBC. Podobnie jest podczas porodu, w stresie, po posiłku oraz wysiłku fizycznym. Patologiczny wzrost WBC występuje w procesach zapalnych, zakażeniach, przy uszkodzeniach tkanek, w chorobach nowotworowych. Wartości poniżej normy mogą świadczyć o chorobach hematologicznych.

Płytki krwi, trombocyty (PLT)Norma dla kobiet: 140–440 tys./mikrolitr, w ciąży: 100–300 tys./mikrolitr (są też znacznie większe spadki!)Płytki krwi powstają w szpiku i tkance limfatycznej – odgrywają podstawową rolę w krzepliwości krwi. Ich liczba powinna być kontrolowana przez całą ciążę. Wartości powyżej normy mogą oznaczać infekcję, chorobę nowotworową, regenerację po krwotoku. Małopłytkowość zaś (PLT poniżej normy) może być skutkiem choroby (chłoniak, ostra białaczka szpikowa). W ciąży jest najczęściej związana z fizjologiczną niedokrwistością z niedoboru żelaza.

Hematokryt (HCT)Norma dla kobiet: 37–47%,w ciąży: spadek o 4–7%Hematokryt (HCT) to stosunek objętości krwinek czerwonych do objętości osocza. Wartość HCT zależy od liczby krwinek czerwonych, objętości erytrocytów, objętości krwi krążącej w organizmie, płci i wieku. Powyżej normy: wartości takie mogą być wywołane niedotlenieniem tkanek, przewlekłymi chorobami płuc, wadami serca, nowotworami. Podwyższony wskaźnik hematokrytu może być również spowodowany pobytem w górach lub na skutek leczenia sterydami. Wartości poniżej normy odnotowuje się przy niedokrwistości i w sytuacjach przewodnienia ustroju.

Hormony tarczycy w ciąży

Normy: TSH     0,4–4,0 mIU/l fT4      11–23 pmol/l lub 0,8–1,8 ng/dl fT3       2,25–6 pmol/l lub 1,5-4,1 pg/mlHormony tarczycy odgrywają w ciąży bardzo ważną rolę: ich niedobór może niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie tarczycy u mającego się urodzić dziecka oraz upośledzać rozwój jego mózgu, nadmiar zaś może prowadzić do komplikacji w ciąży (nadciśnienie, stan przedrzucawkowy, zmiany w układzie sercowo-naczyniowym). Do oceny stanu tarczycy zazwyczaj wystarcza badanie poziomu TSH (hormon wydzielany przez przysadkę mózgową, który stymuluje produkcję hormonów tarczycy T3 i T4). Jednak we wczesnej ciąży TSH może być bardzo niskie – i jest to całkowicie prawidłowe – dlatego oznacza się również stężenie fT3 i fT4 (wolne, niezwiązane z białkami hormony tarczycy).

OB w ciąży

Odczyn Biernackiego (OB) to badanie szybkości opadania czerwonych krwinek – na tej podstawie ocenia się zaburzenia składu białek osocza i właściwości erytrocytów. W ciąży wysokie OB jest sytuacją fizjologiczną, dlatego rutynowo się tego badania nie wykonuje.

Badania biochemiczne surowicy krwi w ciąży

Aminotransferazy Alat i Aspat - normy dla kobiet:ALAT 10–31 U/l, ASPAT 10–31 U/l, Enzymy te występują w komórkach wątroby, mięśnia sercowego, mięśni szkieletowych, nerek i mózgu. Wzrost ich aktywności może być spowodowany: chorobami wątroby, martwicą mięśnia sercowego lub chorobami mięśni szkieletowych. Uwaga: w ciąży wysokie wartości ALAT i ASPAT oznaczają cholestazę!

Białko - norma: 6–8 g% lub 63–79 g/l Obniżenie wartości białka ma miejsce przy niewłaściwej diecie, upośledzonym wchłanianiu białka z przewodu pokarmowego, nadmiernej utracie białka, w chorobach nowotworowych, przewlekłych stanach zapalnych.

Bilirubina - norma: do 1 mg% lub 17 lmol/lBilirubina jest produktem rozpadu hemoglobiny w organizmie, powstaje w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Jej stężenie zależy od czynności wątroby i dróg żółciowych. Podwyższony poziom w ciąży oznacza cholestazę.

Glukoza - podwyższone stężenie glukozy może oznaczać cukrzycę ciężarnych, dlatego na początku ciąży wykonuje się oznaczenie stężenia glukozy. Norma na czczo: 60–105 mg% W 24.–28. tygodniu ciąży wykonuje się test obciążenia glukozą. Wyniki: poniżej 140 mg% – prawidłowy; 141–180 mg% – nieprawidłowy, powyżej 180 mg% – cukrzyca ciążowa.

U kobiet, które miały wynik 141–180 mg%, wykonuje się test doustnym obciążeniem 75 g glukozy. Wówczas cukrzycę stwierdza się, gdy: glikemia na czczo wynosi powyżej 105 mg%, po godzinie od obciążenia –powyżej 180 mg%, a po 2 godzinach – powyżej 140 mg%.

Magnez (Mg) - norma: 0,8–1 mmol/lPodwyższenie stężenia magnezu powodują: nadmierna podaż preparatów magnezu, leki zobojętniające kwas solny, leki przeczyszczające, niewydolność nerek. Wartości obniżone to skutek: wymiotów, biegunki, zbyt małej podaży w diecie, leczenia diuretykami, niewydolności nerek.

Czytaj: Magnez w ciąży: dawka, jak długo brać, skutki uboczne

Wapń (Ca)- norma: 2,25–2,65 mmol/lPodwyższony poziom wapnia może oznaczać: przedawkowanie wit. D lub A, nadczynność tarczycy, niektóre nowo- twory, upośledzone wydalanie wapnia przez nerki. Wartości obniżone spowodowane są: niedoczynnością przytarczyc, niedoborem witaminy D, zaburzeniami wchłaniania wapnia z prze-wodu pokarmowego, ostrym zapaleniem trzustki.

Czytaj: Witamina D – prawie jak hormon. Jakie są właściwości i funkcje witaminy D3?

Diagnostyka chorób zakaźnych w ciąży

Aby zbadać, czy jesteś uodporniona na trzy niebezpieczne w ciąży choroby – różyczkę, toksoplazmozę i cytomegalię – trzeba oznaczyć we krwi poziom przeciwciał (przeciwko wywołującym je drobnoustrojom) w klasie IgM i IgG. Przy odczytywaniu wyników zwróć uwagę, czy wynik jest dodatni (pozytywny), czy ujemny (negatywny). Przeciwciała IgG pojawiają się wtedy, gdy organizm zetknął się już w przeszłości z określonymi patogenami, wynik dodatni IgG (+) może więc oznaczać, że jesteś na nie odporna. Wskaźnikiem czynnego zakażenia, potencjalnie niebezpiecznego dla płodu, są zaś przeciwciała IgM, więc wynik IgM (+) może oznaczać zakażenie i konieczność leczenia.

Czytaj: Badanie na toksoplazmozę, różyczkę i cytomegalię w ciąży - jak wygląda badanie IgG i IgM?

Uproszczona interpretacja wyników: IgG (–), IgM (–) oznacza: brak odporności, brak infekcji, istnieje ryzyko zakażenia;IgG (+), IgM (–) oznacza: zakażenie przebyte w przeszłości; jeżeli IgG jest znacznie podwyższone, trzeba powtórzyć badanie; IgG (–), IgM (+) – taki wynik wymaga ponownej kontroli i weryfikacji; IgG (+), IgM (+) – przy obecności objawów choroby rozpocznij leczenie, przy braku objawów – powtórz badanie.

TOKSOPLAZMOZA. Jeśli masz wysoki poziom IgG (+), to znaczy, że przechodziłaś już zakażenie i masz przeciwciała, dzięki którym jesteś odporna na toksoplazmozę. Jeśli natomiast dodatni jest wynik IgM, prawdopodobnie jesteś zakażona i powinnaś podjąć leczenie. Jeśli masz wynik IgG ujemny (negatywny), oznacza to, że nigdy nie miałaś styczności z toksoplazmozą. Musisz być ostrożna aż do urodzenia dziecka, co trzy miesiące rób badania kontrolne.

RÓŻYCZKA. Wysoki poziom przeciwciał w klasie IgG  najczęściej świadczy o tym, że jesteś odporna na tę chorobę, bo przebyłaś ją w przeszłości lub jesteś zaszczepiona (obecnie niemal każda ciężarna była szczepiona w wieku szkolnym). Przy niskim poziomie IgG należy oznaczyć przeciwciała w klasie IgM lub wykonać powtórne oznaczenie IgG (wzrost w porównaniu do pierwszego badania świadczy o aktualnej infekcji).

CYTOMEGALIA. Znaczny wzrost przeciwciał IgG oraz obecność przeciwciał IgM mogą świadczyć o istnieniu pierwotnej infekcji, ale nie musi tak być (przeciwciała IgM mogą przetrwać do 18 miesięcy od pierwotnej infekcji). Aby określić, kiedy do niej doszło, trzeba zrobić badania na awidność. Nawet dodatnie IgM nie musi oznaczać aktywnego zakażenia. Wysoki poziom przeciwciał w klasie IgG nie znaczy, że jesteś odporna na chorobę, ale ryzyko zachorowania jest znacznie niższe. Przy IgG (–) unikaj kontaktu z małymi dziećmi.

Badanie ogólne moczu w ciąży: wyniki badania

Jaki powinien być prawidłowy kolor moczu w ciąży?

Zabarwienie Norma: kolor słomkowy, jasnożółty lub żółty.Kolor czerwony lub krwisty świadczy o przenikaniu krwinek czerwonych do układu moczowego, np. przy ciężkich uszkodzeniach nerek, w skazie krwotocznej lub na skutek obecności kamieni w drogach moczowych. Kolor brunatny wskazuje na zawartość w moczu bilirubiny i może towarzyszyć żółtaczce. Inne niepożądane kolory: mętny, żółtobrązowy, czerwonobrązowy, zielony, niebieski, czarny, fioletowy, pomarańczowy.

Przejrzystość Norma: przejrzysty, klarowny.Świeżo oddany mocz jest przejrzysty, potem mętnieje. Mocz od początku mętny występuje w ropnych zapaleniach dróg moczowych i niektórych postaciach kamicy nerkowej.

Odczyn (PH)Norma: kwaśny, czyli od 4,5 do 7,8 pH. Stale utrzymujący się odczyn zasadowy może świadczyć o upośledzeniu zdolności nerki do zakwaszania moczu, zakażeniu układu moczowego bakteriami rozkładającymi amoniak albo o kamicy nerek.

Ciężar właściwyNorma: 1,023–1,035 g/cm3. Ciężar właściwy nie powinien zbliżać się do ciężaru wody (1 g/cm3), gdyż świadczyć to może o utracie bardzo ważnej funkcji nerki, jaką jest zagęszczanie moczu. Często jest to pierwszy objaw sugerujący rozpoczynającą się niewydolność nerek.

Badania biochemiczne moczu w ciąży

Bakterie - norma: brak Obecność bakterii w moczu może świadczyć o zakażeniu któregoś z odcinków układu moczowego: cewki moczowej, pęcherza, miedniczki nerkowej lub nerek.

Białko - norma: nieobecne W moczu ludzi zdrowych wydalane są niewielkie ilości białka (do 100 mg na dobę). Białkomocz to wydalanie z moczem ponad 150 mg biał-ka na dobę, ale w ciąży może być to nawet do 200 mg na dobę. Białko w moczu może pojawić się w czasie wysokiej gorączki, pod wpływem du-żego wysiłku fizycznego lub przemarznięcia, ale najczęściej jest następstwem chorób dróg moczowych. Uwaga: wykrycie białka w moczu ciężarnej może oznaczać gestozę (zatrucie ciążowe).

Glukoza - norma: nieobecna, w ciąży: śladowe ilości. Występowanie cukru w kilku kolejnych analizach moczu świadczy o cukrzycy.

Bilirubina - norma: bilirubina całkowita – poniżej 1,1 mg/dl; bilirubina związana – poniżej 0,3 mg/dlWzrost stężenia bilirubiny całkowitej występuje w żółtaczce, w ciąży i u noworodków. Wzrost stężenia bilirubiny związanej sygnalizuje problemy z wątrobą, a w ciąży może oznaczać cholestazę.

Erytrocyty - norma: do 3 krwinek w polu widzenia pod mikroskopem. Obecność erytrocytów (czerwone ciałka krwi) w moczu nazywamy krwinkomoczem (gdy jest ich niewiele) lub krwiomoczem. Krwiomocz, podobnie jak białkomocz, jest bardzo częstym objawem chorób układu moczowego. Źródłem krwinkomoczu (niewidoczna dla oka utrata krwinek czerwonych) lub krwiomoczu może być uszkodzenie zarówno nerki, jak też każdego odcinka dróg moczowych. Najczęstszą przyczyną jest kamica nerkowa, a szczególnie atak kolki nerkowej. Obecność powyżej 10 krwinek w polu widzenia może sugerować też gruźlicę, zaburzenia krzepnięcia krwi, niewydolność krążenia, marskość wątroby.

Leukocyty w moczu w ciąży - norma: do 5 krwinek w polu widzenia pod mikroskopem. Stwierdzenie w polu widzenia 10 i więcej leukocytów oznacza zwiększone ich wydalanie, czyli przenikanie ich do moczu w jakimś odcinku układu moczowego. Najczęstszą przyczyną są bakteryjne zakażenia dróg moczowych lub nerek.

materiał partnera
Dopadła cię infekcja pęcherza moczowego?

Zakażenia układu moczowego, szczególnie te nawracające mogą skutecznie uprzykrzyć życie. Ból i pieczenie podczas oddawania moczu to znak, że doszło do infekcji układu moczowego. Sięgnij po lek Urosept® - ziołowe tabletki dostępne bez recepty. Działają przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Urosept® stosuje się pomocniczo w zakażeniach układu moczowego i w kamicy dróg moczowych.

Odpowiednie dla osób dorosłych i dzieci powyżej 12. roku życia. 

Dobrze wiedzieć

Jak pobrać mocz?Aby badanie było miarodajne, trzeba pobrać mocz po całonocnej przerwie w jego oddawaniu (min. 5-godzinnej). Przed oddaniem moczu do badania unikaj pokarmów, które zawierają barwniki, oraz leków zmieniających barwę moczu. Nie czekaj kilku godzin z zaniesieniem go do laboratorium!

UROSEPT® tabletka drażowana produkt złożony

Wskazania do stosowania: Urosept jest lekiem o łagodnym działaniu moczopędnym. Stosowany jest pomocniczo w zakażeniach układu moczowego i w kamicy dróg moczowych.

Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą.

Podmiot odpowiedzialny: Poznańskie Zakłady Zielarskie Herbapol S.A. w Poznaniu Dostępne opakowania: 30 tabletek, 60 tabletek

Substancje czynne - 1 tabletka drażowana zawiera:

  • wyciąg gęsty złożony z liści brzozy,korzenia pietruszki, naowocni fasoli(Extractum spissum compositum (4-7 : 1) ex: Betulae folio 4,40 cz., Petroselini radice 2,66 cz., Phaseoli pericarpio
  • 1,00 cz., ekstrahent: metanol 90 % [v/v]) - 86,2mg;
  • naowocnię fasoli sproszkowaną (Phaseolipericarpium) - 78 mg;
  • wyciąg suchych liści borówki brusznicy (Vitis idaeae foliiextractum siccum (3-6 : 1), ekstrahent: woda) - 26 mg;
  • wyciąg suchy z ziela rumianku (Chamomillae herbae extractum siccum (7-9 : 1), ekstrahent: woda) - 8 mg;
  • potasu cytrynian (Kalii citras) - 19 mg;
  • sodu cytrynian (Natrii citras) - 16 mg.

Pozostałe składniki leku to: kwas cytrynowy jednowodny, sacharoza, laktoza jednowodna, skrobia ziemniaczana, magnezu stearynian, talk, guma arabska suszona rozpyłowo, indygotyna E 132, mieszanina wosku pszczelego białego i wosku Carnauba (Capol 1295).

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

miesięcznik "M jak mama"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W magazynie Dziecko Zakupy i My: ponad 200 polecanych produktów dla mamy, dziecka i kobiet w ciąży, a także inspiracje i porady dla całej rodziny! Sprawdź, jak zadbać o najbliższych – czytaj już za 3 zł!

Sprawdź
Dziecko zakupy i my
KOMENTARZE