Ciąża pozamaciczna - przyczyny, objawy, leczenie ciąży pozamacicznej

2019-06-28 14:22 Agnieszka Roszkowska, konsultacja:: dr Monika Knapik-Rybka, ginekolog położnik
Ciąża pozamaciczna (ektopowa)
Autor: _Brak informacji Ciąża pozamaciczna, czyli ektopowa, zdarza się rzadko, ale może być groźna dla zdrowia kobiety

Ciąża pozamaciczna, inaczej nazywana ektopową, zdarza się rzadko, ale może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia kobiety, czasem nawet zagraża jej życiu. Dlatego tak ważne jest, by szybko rozpoznać objawy takiej ciąży. W tym artykule opisujemy, na które symptomy zwrócić uwagę, a także jakie są przyczyny ciąży pozamacicznej i jak wygląda jej leczenie. 

Z artykułu dowiesz się:

  1. Co to jest ciąża pozamaciczna?
  2. Przyczyny ciąży pozamacicznej
  3. Czym grozi ciąża pozamaciczna?
  4. Czy test ciążowy może dać pozytywny wynik w przypadku ciąży pozamacicznej?
  5. Jakie badania pozwolą rozpoznać ciążę pozamaciczną?
  6. Czy może być to ciąża pozamaciczna?
  7. Objawy ciąży pozamacicznej
  8. Jak wygląda leczenie ciąży pozamacicznej?
  9. Czy ciąża pozamaciczna przekreśla ponowne zajście w ciążę?

Co to jest ciąża pozamaciczna?

Ciąża pozamaciczna (ciąża ektopowa) to ciąża, która stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia matki. W 98 proc. przypadków ciąży pozamacicznej zarodek umiejscawia się w jajowodzie, natomiast w pozostałych 2 proc. jest to jajnik, jama brzuszna lub okolica szyjki macicy. Nie ma wtedy szans na to, by urodziło się zdrowe dziecko.

Przyczyny ciąży pozamacicznej

Na pytanie, dlaczego zarodek rozwija się w niewłaściwym miejscu lekarze odpowiadają: czasami tak się zdarza, dodając, że nie zawsze da się określić właściwą przyczynę problemu.

Przyczyną bezpośrednią są zwykle nieprawidłowości w obrębie jajowodów, powstałe wskutek przebytych chorób, stanów zapalnych lub zabiegów chirurgicznych narządów miednicy mniejszej. Ciąży ektopowej sprzyjają więc takie czynniki jak:

  • endometrioza
  • zapalenia przydatków
  • infekcje przenoszone drogą płciową (np. rzeżączka, chlamydia)
  • przewlekłe infekcje bakteryjne pochwy, które – nieleczone – przenoszą się wyżej, do macicy i przydatków.

Groźne mogą być nawet zakażenia... w jamie ustnej. Paciorkowce gnieżdżące się w ustach, gdy zęby są zaatakowane przez próchnicę, mogą wędrować w organizmie i wywołać stan zapalny w każdym narządzie. Większe ryzyko ciąży ektopowej występuje też u kobiet, które przeszły operacje ginekologiczne. Zarówno stany zapalne w miednicy, endometrioza, jak i operacje mogą powodować zrosty w obrębie jajowodu, zwężając go lub sprawiając, że w ogóle przestaje być drożny.

Przemieszczanie się zarodka utrudniają także zmiany w strukturze ściany jajowodu – jej usztywnienie lub zniszczenie nabłonka wyściełającego. Zaistnieniu ciąży pozamacicznej sprzyja też stosowanie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej (wyjątkiem jest Mirena), dlatego nie zaleca się tej metody u kobiet, które jeszcze nie rodziły.

Czym grozi ciąża pozamaciczna?

Bez względu na to, gdzie poza macicą zagnieździ się lub utkwi zarodek, taka sytuacja jest groźna dla zdrowia kobiety. Niewykryty odpowiednio wcześnie, wciąż się powiększa i po 7–10 tygodniach ciąży może doprowadzić do pęknięcia jajowodu, pęknięcia szyjki macicy lub uszkodzenia jajnika. Wiąże się to z obfitym krwawieniem do jamy brzusznej, stanowiącym zagrożenie życia.

Dlatego kwestią zasadniczą jest wczesne i prawidłowe rozpoznanie ciąży ektopowej oraz jej usunięcie. Nie jest to jednak łatwe, zwłaszcza we wczesnym jej okresie. Na początku kobieta zauważa u siebie typowe objawy ciąży, takie jak zatrzymanie miesiączki, powiększenie i obrzmienie piersi czy złe samopoczucie.

Dowiedz się więcej:

Ciąża pozamaciczna w bliźnie po cesarskim cięciu

Ból brzucha na początku ciąży to powód do zmartwień?

Beta hCG - interpretacja wyników, normy

Czy test ciążowy może dać pozytywny wynik w przypadku ciąży pozamacicznej?

Nawet standardowy test ciążowy w 50 proc. daje wynik pozytywny, bo stężenie wolnej podjednostki beta gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG) – czyli hormonu, na który reaguje test – w ciąży pozamacicznej także wzrasta, choć znacznie słabiej. Kobieta, przekonana, że zostanie mamą, zgłasza się do lekarza ginekologa. Przy obecnych metodach diagnostycznych lekarz może wykryć problem, zanim jeszcze kobieta zauważy u siebie niepokojące objawy.

Jakie badania pozwolą rozpoznać ciążę pozamaciczną?

Podczas USG przezpochwowego już w 6. tygodniu ciąży powinien być widoczny pęcherzyk ciążowy wewnątrz macicy. Jeśli go nie widać lub wynik jest niejednoznaczny, lekarz powinien nabrać podejrzeń i zlecić badanie stężenia beta-HCG w surowicy krwi. To najlepszy sposób na rozpoznanie ciąży na tak wczesnym etapie. Na podstawie ilości gonadotropiny we krwi można bowiem ocenić, czy ciąża rozwija się prawidłowo. Jeśli tak, stężenie beta-HCG w surowicy krwi szybko rośnie – podwaja się co 48 godzin.

W ciąży ektopowej wzrost stężenia beta-HCG jest znacznie wolniejszy. Czasami, gdy wzrost ilości HCG jest zbyt mały, a z obrazów USG nie można wyciągnąć konkretnych wniosków, lekarz może zalecić pobranie tzw. wyskrobin z jamy macicy; jeśli stwierdzi w nich brak kosmków, ostatecznie potwierdza to rozpoznanie ciąży pozamacicznej.

Dobrze wiedzieć

Czy może być to ciąża pozamaciczna?

Witam. Od pewnego czasu staramy się z mężem o dziecko. Dziś jest 38 dzień cyklu (przeważnie trwają 28-33 dni, ostatni trwał 30 dni). Okresu jak nie było, tak nie ma. Zrobiłam dwa testy ciążowe, jeden w 34 dniu cyklu, a drugi w 37. Oba są negatywne. Od tygodnia mam dziwne bolesne skurcze w podbrzuszu. Są krótkie 30-60 sekund i pojawiają się raz co 1-2 godziny.

Piersi również zrobiły się bardziej wrażliwe. Dzisiaj trochę częściej biegam do toalety opróżnić pęcherz, temp wczoraj 37,5 a dzisiaj 37,4. Przeglądając różne strony internetowe, natrafiłam na pojęcie ciąży pozamacicznej.  9 lat temu usunęli mi torbiel z jajnika i zaczęłam wpadać w panikę. Możliwość zrobienia jakichkolwiek badań będę miała dopiero za kilka dni... Czy moje obawy są uzasadnione?

Anna

Odpowiedź eksperta:

Warto pobrać krew na oznaczenie HCG - to rozwieje niepewność co do ciąży jako takiej. Co do rozpoznania ciąży pozamacicznej lub źle rozwijającej się, to dobrze we wczesnym etapie porównać dwa wyniki HCG zrobione w odstępie 48h. Prawidłową ciążę charakteryzuje przyrost HCG o 100% w ciągu 48h. USG zrobione ok 10 dni po zatrzymaniu miesiączki też może być pomocne.

dr Anna Zygler-Przysucha

Objawy ciąży pozamacicznej

Byłoby idealnie, gdyby ciążę pozamaciczną wykrywano wcześnie, ale tak oczywiście nie jest. Zdiagnozowanie ciąży ektopowej na wczesnym etapie jest bardzo trudne, a poza tym wiele kobiet zwleka z wizytą zbyt długo, idąc do ginekologa dopiero wtedy, gdy obserwują u siebie niepokojące objawy.

Klasyczna triada objawów ciąży ektopowej to:

  1. ból podbrzusza,
  2. nieregularne krwawienie lub plamienie z dróg rodnych
  3. guz przydatków (to już oczywiście może stwierdzić tylko lekarz, a nie sama pacjentka).

Objawy te nie muszą występować wszystkie jednocześnie. Zdarza się, że jedynym sygnałem nieprawidłowości jest brunatna, krwista wydzielina, której nie towarzyszy ból. Kiedy plamienie występuje jednocześnie z bólem, prawdopodobieństwo ciąży pozamacicznej jest bardzo duże. Ból jest charakterystyczny: zwykle dotyczy tylko jednej strony brzucha (lewy lub prawy jajowód), jest odczuwany jako tępy lub kłujący, nie ustępuje samoistnie.

W zaawansowanej fazie, gdy doszło już do krwawienia wewnętrznego, ból staje się ostry i obejmuje także barki (zwłaszcza prawy). Kobieta czuje parcie na odbytnicę i na mocz, pojawia się kłucie przy oddychaniu. Krwawienie wewnętrzne rozpoznaje się po szybkim tętnie, niskim ciśnieniu krwi, bladości skóry i silnym poceniu się. W takiej sytuacji liczy się czas – trzeba jak najszybciej znaleźć się w szpitalu.

Przeczytaj także:

Ciąża zagrożona – coraz więcej szans dla mamy i dziecka

Ciąża zaśniadowa - jakie daje objawy i jak ją leczyć?

Puste jajo płodowe, czyli ciąża bezzarodkowa

Jak wygląda leczenie ciąży pozamacicznej?

Postępowanie lekarskie zależy od stopnia rozwoju ciąży ektopowej. Gdy jest mała (poniżej 3 cm średnicy) i nie grozi jeszcze pęknięciem, stosuje się leczenie farmakologiczne – metotreksat w postaci zastrzyków. Czasami wystarcza już jedna dawka, by zmiany ciążowe się cofnęły, a stężenie beta-HCG przestało wzrastać. Warunkiem zastosowania leku jest brak czynności serca płodu widocznego poza jamą macicy oraz niestwierdzenie współistniejącej ciąży wewnątrzmacicznej (czasem się tak zdarza).

Kiedy jednak nie ma czasu na zastosowanie leku, bo w każdej chwili może nastąpić pęknięcie jajowodu, lub już nastąpił krwotok wewnętrzny, ciążę trzeba usunąć chirurgicznie. Do niedawna zabieg ten wykonywano metodą tradycyjną, przecinając powłoki brzuszne. Obecnie często stosuje się laparoskopię: w znieczuleniu ogólnym, przez niewielkie nacięcia w skórze, do jamy brzusznej lekarz wprowadza trzy końcówki aparatu. Jedna z nich to kamera, a dwie pozostałe – narzędzia chirurgiczne, którymi wyłuskuje się zarodek. Po laparoskopii ranki goją się szybko, a blizny są niemal niewidoczne. Bywa, że jajowodu nie da się uratować, ale często jest możliwa operacja oszczędzająca.

Czy ciąża pozamaciczna przekreśla ponowne zajście w ciążę?

Ciąża pozamaciczna to przykre, czasem traumatyczne doświadczenie, ale nie przekreśla szans na zajście w ciążę. Te szanse są nieco mniejsze, zwłaszcza gdy usunięto jajowód, ale zdecydowana większość kobiet zostaje później matkami. Ważne, by po takim przeżyciu kobieta miała wsparcie wśród najbliższych – dzięki temu szybciej powróci do psychicznej równowagi i znów będzie mogła starać się o dziecko. Z następną ciążą trzeba poczekać ok. 3 miesięcy, stosując antykoncepcję.

W niektórych przypadkach po ciąży ektopowej lekarze zalecają badanie drożności jajowodów – histerosalpingografię (HSG). Wykonuje się ją w pracowni rentgenowskiej: za pomocą specjalnego aparatu przez szyjkę macicy wprowadzany jest kontrast, który wypełnia jej jamę i jajowody. Rozlanie się kontrastu w jamie otrzewnowej świadczy o drożności jajowodów, zaburzenia przepływu sugerują zaś nieprawidłowości. Mimo że przed badaniem podawane są środki przeciwbólowe, jest ono dość bolesne. Ocenę drożności jajowodów można przeprowadzić również pod kontrolą USG za pomocą podania soli fizjologicznej. Ten sposób, choć też niezbyt miły, pozwala na uniknięcie konsekwencji ewentualnego uczulenia na kontrast stosowany do badań RTG.

Zobacz wideo: Jak szybko zajść w ciążę?

miesięcznik "M jak mama"

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

W nowym M jak Mama o tym, jaki wpływ na zdrowie mamy i dziecka ma cesarskie cięcie oraz jakie jest ryzyko ciąży po 40. roku życia. Przeczytaj również, jak wybrać najlepsze krzesełko do karmienia i jak skompletować eko-wyprawkę

Kup dostęp od 2,50 zł
okładka 10/19
KOMENTARZE
Katarzyna Mizak
|

Witam serdecznie. Mam na imię Kasia. 19.12 miałam ostatnią miesiaczke. Robiłam 3 testy, wszystkie negatywne. Byłam w Środę u lekarza. Lekarka nie wykryla ciąży, powiedziałam jej o objawach, że bardzo często boli mnie prawy jajnik. Boję się ciąży pozamacicznej, lekarka powiedziała tylko ze jak ból będzie nie do wytrzymania to jechać od razu do Szpitala. Mieszkam w Niemczech. Nie wiedziałam wcześniej, że mogę poprosić o te badanie beta, teraz nie wiem co robić. . Czy iść jeszcze raz do Ginekologa i poprosići poprosić o to badanie czy poczekać, bo zrobiła mi termin na 6.02. Trochę zaczęłam panikowac po tych wszystkich artykułach. Proszę o opinię z góry dziękuję i pozdrawiam

Aleksandra Nowacka
|

Czy po rozmiarze zarodka (ciaza pozamaciczna w jajowodzie) mozna stwierdzic ktory to Tydzien ciazy? 5.1× 2.4×4.5cm

Daria
|

Jestem w 14tyg ciąży na wcześniejszych badaniach usg było widac zarodek natomiast niedawno byłam znów na wizycie u lekarza i nie było widać zarodka ale było tętno co to oznacza??

Z
|

Ja miałam ciążę pozamaciczna usunięta z beta 18000. Nie wiem który to był tydzien, Na stół trafilam dwa tygodnie po normalnej miesiączce. Zero objawów ciąży. Po prostu w domu zemdlalam i już nie mogłam wstać, miałam wstrząs krwotoczny.

Akaas
|

Jestem po chirurgicznym usunięciu ciąży pozamacicznej. Pękł mi jajowód kres dostała sie do otrzewnej. Prawie umarlam. A tydzień temu byłam u ginekologa i nic nie zauważył. A wszystko mogło potoczyc się inaczej. Dziś cieszę się ze żyje.

GM
|

Byłam w ciąży pozamacicznej, robiłam testy w piątym, szóstym i ósmym tygodniu ciąży liczone wg ostatniej miesiączki, wszystkie testy negatywne, zaś beta pozytywna. Także lepiej pojechać zrobić betę niż tępo wierzyć testom z moczu.