Próżnociąg i kleszcze położnicze: do czego służą w czasie porodu?

2020-09-08 12:20 Monika Majewska
Kleszcze położnicze, trudny poród
Autor: thinkstockphotos.com Kleszcze położnicze stosowane są w 5 procentach wszystkich porodów.

Próżnociąg i kleszcze położnicze kojarzą się z narzędziami tortur. Tymczasem mogą one uratować dziecku życie, dlatego warto wiedzieć, do czego służą w czasie porodu i w jakich konkretnie sytuacjach się ich używa.

Próżnociąg i kleszcze położnicze to narzędzia medyczne, które wykorzystuje się w czasie porodu, aby wydostać główkę dziecka na zewnątrz. Są one niezbędne wtedy, gdy rodząca nie jest w stanie zrobić tego siłami natury, a poród jest na tyle zaawansowany, że na cesarskie cięcie jest już za późno. Tego typu narzędzi nie używa się często – jak wynika z badań, są potrzebne w przebiegu zaledwie 5 proc. wszystkich porodów.

Kiedy używa się kleszczy położniczych i próżnociągu?

Kleszczy położniczych lub próżnociągu położniczego można użyć wtedy, gdy:

  • druga faza porodu przedłuża się (ta faza porodu zaczyna się wtedy, gdy główka dziecka znajdzie się w dole kanału rodnego, dojdzie do pełnego rozwarcia i pojawiają się skurcze parte, czyli parcie. Prawidłowo powinna ona trwać max. 2 godziny);
  • matka zmaga się z chorobami (np. wadami serca, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy), które wymagają zmniejszenia wysiłku w drugiej fazie porodu. Zalicza się tutaj również ryzyko odklejenia się siatkówki;
  • istnieje ryzyko rozwoju zamartwicy wewnątrzmacicznej dziecka, której istotą jest ostra niewydolność krążenia i oddychania.

Poza tym muszą zostać spełnione jeszcze inne warunki. Rodząca powinna mieć prawidłowo zbudowaną miednicę kostną i w pełni rozwartą szyjkę macicy. Z kolei płód musi być żywy, donoszony, a jego położenie powinno być podłużne główkowe. Poza tym musi dojść do pęknięcia błon płodowych.

Wskazania do zastosowania kleszczy położniczych i próżnociągu położniczego są praktycznie takie same, jednak tego pierwszego narzędzia można użyć tylko wtedy, gdy główka dziecka jest już nisko w kanale rodnym. Z kolei próżnociąg położniczy ma zastosowanie wtedy, gdy główka dziecka jest trochę wyżej w kanale rodnym.

Zobacz: Poród nie taki straszny! Dlaczego nie warto bać się porodu?

Przeciwwskazania do stosowania kleszcze położniczych i próżnociągu

Kleszczy położniczych i próżnocigu położniczego nie można użyć w następujących sytuacjach:

  • miednica ciężarnej kobiety jest zbyt mała w stosunku do główki dziecka, co uniemożliwia poród drogami naturalnym (w terminologii medycznej to niewspółmierność porodowa)
  • poród jest przedwczesny
  • szyjka macicy nie jest całkowicie rozwarta
  • przewiduje się, że masa urodzeniowa dziecka będzie duża
  • rodząca nie odczuwa skurczów macicy
  • dziecko jest w położeniu miednicowym lub poprzecznym

Kleszcze położnicze w czasie porodu

Kleszcze położnicze swoim wyglądem przypominają skrzyżowane ze sobą dwie duże łyżki od sałaty, które są zakończone rękojeścią. W czasie porodu (nazywanego porodem kleszczowym) najpierw wsuwa się do dróg rodnych jedną, a potem drugą łyżkę. Gdy obie łyżki obejmą główkę dziecka, lekarz naciska na rękojeść i kleszcze się zwierają. Podczas skurczu lekarz przesuwa główkę dziecka w stronę ujścia. Może ją także obrócić, jeśli wymaga tego sytuacja.

Warto wiedzieć, że poród kleszczowy jest coraz rzadziej wykonywany. Zmniejsza się także liczba lekarzy, którzy potrafią go wykonać, dlatego w niektórych szpitalach nie jest przeprowadzany.

Czytaj także: Formalności po narodzinach dziecka - o czym i kiedy trzeba pamiętać?

Powrót do domu z noworodkiem: jak ubrać noworodka na wyjście ze szpitala i jak podróżować z noworodkiem?

Próżnociąg położniczy w czasie porodu

Próżnociąg położniczy to urządzenie medyczne, które składa się z dwóch części: urządzenia wytwarzającego podciśnienie (pompki) i peloty - końcówki, która swoim wyglądem przypomina miseczkę. Przed jego użyciem znieczula się rodzącą, opróżnia się jej pęcherz moczowy za pomocą cewnika i nacina się krocze (podobnie jak w czasie porodu kleszczowego). Następnie lekarz przystawia pelotę do główki dziecka, a pompka wytwarza stabilne, stałe podciśnienie. W ten sposób wzmaga się naturalne siły porodowe. Gdy główka dziecka się urodzi, pelota zostaje z niej usunięta, a poród dalej odbywa się normalnie.

Próżnociągu – w przeciwieństwie do kleszczy – nie można użyć w sytuacji, gdy wydobycie dziecka wymaga obrócenia główki.

Możliwe powikłania u dziecka po użyciu kleszczy lub próżnociągu

Skutkiem porodu kleszczowego są otarcia naskórka, zasinienia czy odkształcenia na główce dziecka, które goją się w ciągu kilku dni. Poważniejszymi powikłaniami, do których dochodzi rzadko, są uszkodzenia splotu ramiennego lub nerwu twarzowego. Z kolei po porodzie z użyciem próżnociągu na główce dziecka w miejscu przyłożenia pelota widoczny jest okrągły ślad, który jest obrzęknięty. Obecne są także uszkodzenia skóry, krwiaki, a nawet krwawienia wewnątrzczaszkowe, które wchłaniają się po kilku lub kilkunastu dniach.

Czytaj także: 4 rzeczy, których nie lubi niemowlę - co męczy i drażni niemowlaka?

Odwiedziny u noworodka – niepotrzebne i niebezpieczne. Jak je ograniczyć?

Kleszcze położnicze i próżnociąg położniczy – powikłania u matki

Rodząca musi liczyć się z tym, że w czasie porodu kleszczowego lub tego z użyciem próżnociągu nacięcie krocza będzie większe niż przy normalnym porodzie. Poza tym skutkami tego typu porodu mogą być niegroźne urazy pochwy i szyjki macicy, a także (choć rzadko) uszkodzenie zwieracza odbytu. W związku z tym po takim porodzie wraca się dłużej do formy.

Czy artykuł był przydatny?
Przykro nam, że artykuł nie spełnił twoich oczekiwań.

NOWY NUMER

DLA CIEBIE ZA DARMO! Szykujesz się do porodu? Chcesz wiedzieć co cię czeka, jak sobie radzić? Co może Ci pomóc? Koniecznie pobierz nasz specjalny poradnik, stworzony przez ekspertów!

Czytaj więcej
Porodówka - przewodnik dla rodzącej mamy, okładka
KOMENTARZE