Mononukleoza: objawy i leczenie mononukleozy zakaźnej u dzieci

Mononukleoza
fot.: Thinkstock
Mononukleoza u dzieci objawia się m. in. szarym nalotem na migdałkach.

Mononukleoza zakaźna to choroba wirusowa, którą często zarażają się dzieci w wieku przedszkolnym. Początkowe objawy mononukleozy łatwo pomylić z przeziębieniem lub anginą. Co to jest mononukleoza i jak wygląda jej leczenie? Jak rozpoznać, że dziecko może mieć mononukleozę? Jakie są przyczyny mononukleozy? Zobacz, jakie objawy ma mononukleoza zakaźna u dzieci, zwana inaczej chorobą pocałunków.

Co to jest mononukleoza zakaźna?

Mononukleoza u dzieci jest chorobą zakaźną, której obawiają się rodzice przedszkolaków. Mononukleoza często nie daje żadnych objawów - zaledwie u 20 procent chorych obserwuje się wyraźne symptomy. Mononukleoza przenosi się najczęściej poprzez kontakt ze śliną chorego, stąd inna nazwa choroby - choroba pocałunków.

Najwięcej zachorowań na mononukleozę odnotowuje się wśród dzieci i młodzieży. To najczęściej kilkulatki na nią zapadają, przynosząc od kolegi lub koleżanki z przedszkola. Szacuje się, że na mononukleozę choruje ok. 95% ludzi na świecie.

W jaki sposób odróżnić objawy mononukleozy od przeziębienia, do którego ma podobny przebieg, jak ją leczyć i jak dochodzi do zarażenia się chorobą?

Przyczyny mononukleozy

Mononukleoza jest chorobą wywoływaną przez wirus Epsteina-Barra (w skrócie EBV). Do zakażenia dochodzi przez kontakt ze śliną zarażonego: w przypadku dorosłych są to najczęściej pocałunki, u dzieci wystarczy włożenie do buzi zabawki, którą wcześniej bawiło się chore dziecko.

To właśnie dlatego na zachorowanie na mononukleozę najbardziej narażone są niezachowujące dystansu dzieci w żłobkach, przedszkolach i na placach zabaw. Najmłodsi zarażają się również, dzieląc się jedzeniem czy pijąc ze wspólnego kubka. Wirus najpierw pojawia się w śliniankach i tam się mnoży. Jednak pierwsze objawy mononukleozy pojawiają się dopiero po 30-50 dniach od zarażenia.

>> Choroby, które dziecko może przynieść z przedszkola

Objawy mononukleozy u dzieci

Okres wylęgania choroby jest dość długi i wynosi od 4 do 7 tygodni. Warto dodać, że diagnoza mononukleozy wcale nie jest prosta, bo objawy bywają bardzo mylące. Osłabienie, gorączka, katar, bóle gardła, powiększone migdałki czy bóle pleców - wszystkie te dolegliwości łatwo przypisać przeziębieniu lub anginie. Później, po kilku dniach, pojawiają się objawy bardziej charakterystyczne dla mononukleozy u dzieci. Są to:

  • wysoka gorączka: dochodzi do 40 stopni Celsjusza i może się utrzymywać nawet 2 tygodnie
  • silny ból gardła z szarym nalotem na migdałkach i mdłym zapachem z ust
  • powiększone węzły chłonne na szyi, pod pachami, pod żuchwą i w pachwinach - wyróżniają się wrażliwością na dotyk, są twarde, mają wielkość fasoli lub orzecha włoskiego
  • bóle brzucha spowodowane powiększającą się śledzioną - obserwuje się ten objaw u połowy chorych
  • bardzo silny katar
  • możliwe jest również pojawienie się opuchlizny powiek, łuków brwiowych, nasady nosa oraz objawy żółtaczki
  • wysypka - to rzadki objaw, który może się pojawić w 2 tygodniu choroby. Wysypka jest plamista lub grudkowo-plamista i wyglądem przypomina wysypkę, jaką powoduje szkarlatyna. Wysypka pojawia się głównie na tułowiu.

Warto dodać, że częstotliwość występowania mononukleozy u dzieci nie jest do końca znana, ponieważ nierzadko przebiega ona w bardzo łagodny sposób i rodzice nawet nie dowiadują się, że ich pociecha miała mononukleozę, a nie przeziębienie. Osoba, która przeszła mononukleozę zyskuje już stałą odporność na wirus Epsteina-Barra, jednak do końca życia pozostanie jego nosicielem.

Przeczytaj również o bakteryjnych chorobach zakaźnych u dzieci>>

Diagnostyka mononukleozy

Jak więc zdiagnozować mononukleozę u dzieci? Badania, które ułatwiają rozponanie mononukleozy zakaźnej to badania krwi lub wykonanie testu szkiełkowego.

Gdy lekarz ma wątpliwości, może zlecić badania krwi u dziecka, bo wirus EBV atakuje także krwinki białe (a ściślej – limfocyty B) i zmienia je w charakterystyczny sposób. Najprostsze z badań to tzw. testy szkiełkowe. Wykonuje się je mieszając kroplę krwi i specjalny odczynnik. Wynik jest otrzymywany w ciągu kilku minut. Testy te są dosyć dokładne, choć zdarzają się wyniki wprowadzające w błąd – dodatnie przy braku choroby czy ujemne w przypadku jej obecności.

Jeśli dziecko jest poważnie chore i lekarz podejrzewa u niego mononukleozę, to mimo ujemnego testu szkiełkowego można potwierdzić rozpoznanie przez wykonanie profilu serologicznego. To drogie badanie, ale dokładne – wykrywa przeciwciała skierowane przeciwko konkretnym cząsteczkom wirusa EBV (czyli jego antygenom).

Leczenie mononukleozy zakaźnej

Jak wygląda leczenie mononukleozy u dzieci? Choroba wywoływana jest przez wirus Epsteina-Barra, na który nie działają preparaty przeciwwirusowe. Nie powstały też żadne specjalne leki, które walczyłyby konkretnie z mononukleozą. Nie oznacza to jednak, że nie można łagodzić jej przebiegu i wdrożyć odpowiedniego leczenia.

Przede wszystkim, stosuje się leki przeciwbólowe i obniżające gorączkę. Chore dzieci muszą również prowadzić oszczędny tryb życia: jak najmniej biegać, skakać, jak najwięcej odpoczywać w łóżku. Wskazana jest również lekkostrawna dieta, która oszczędzi wątrobę i nie podrażni jeszcze bardziej chorego gardła. Świetnie sprawdzą się w tym przypadku przecierane zupy.

Warto wiedzieć, że w przypadku mononukleozy u dzieci nie powinno podawać się antybiotyku, jeśli jednak została ona wcześniej niewłaściwie zdiagnozowana, może pojawić się wysypka uczuleniowa po jego przyjęciu. Wysypka ta może występować na całym ciele.

Objawy mononukleozy ustępują zwykle po ok. 14 - 30 dniach. 

Sprawdź też: Mononukleoza - jaka dieta

Jak długo chory zaraża mononukleozą?

Już na kilka dni przed pojawieniem się objawów mononukleozy wirus EBV jest w dużej ilości obecny w ślinie i może zarażać. Ale często nawet jeszcze 6 miesięcy po ustąpieniu symptomów choroby wirus znajduje się w ślinie i jest wciąż groźny. U niektórych osób wydzielanie go ze śliną utrzymuje się nawet latami. Jedyną obroną przed nim jest przestrzeganie higieny.

Czy można zapobiegać mononukleozie u dzieci?

Zarażeniu się mononukleozą u dzieci trudno zapobiegać. Najskuteczniejsze jest przestrzeganie zasad higieny, co nie zawsze się udaje w przypadku najmłodszych. Warto jednak powtarzać dziecku, by nie piło w przedszkolu z jednej butelki z kolegami, by nie używało cudzych sztućców i nie brało zabawek do buzi. Takie same reguły powinny obowiązywać w rodzinnym domu.

Mononukleoza a powikłania u dzieci

Mononukleoza zakaźna rzadko daje powikłania, ale jeśli się pojawią, to są poważne. Najgroźniejsze jest pęknięcie śledziony. Towarzyszy temu silny ból zlokalizowany w lewej górnej części brzucha oraz objawy typowe dla wstrząsu – osłabienie, omdlenie, bladość, szybkie tętno, poty. Konieczna jest natychmiastowa interwencja chirurga i usunięcie pękniętego narządu.

W następstwie mononukleozy może pojawić się upośledzenie drożności dróg oddechowych, zapalenie mięśnia sercowego i tkanek otaczających serce oraz zajęcie szpiku kostnego bądź ośrodkowego układu nerwowego (mózgu i rdzenia kręgowego). A jeśli wirus zaatakuje wątrobę – zwykle dochodzi do żółtaczki, która także wymaga leczenia szpitalnego.

Inne możliwe powikłania po mononukleozie to: małopłytkowość, zapalenie ślinianek, zapalenie trzustki, zapalenie najądrza.

Zapoznaj się również z naszym poradnikiem o najczęstszych chorobach wieku dziecięcego

Dobrze wiedzieć

Jak wygląda wysypka w przypadku mononukleozy po podaniu antybiotyku?

Po podaniu antybiotyku (peniciliny) w przypadku mononukleozy zakaźnej pojawia się charakterystyczna wysypka objemująca całe ciało - od twarzy, przez tułów, ręce i nogi. Przypomina ona wysypkę, jaka pojawia się w przypadku odry. Plamki mają intensywny czerwony kolor.

Zobacz film: Gorączka u małego  dziecka

źródło: www.dlarodzinki.pl Aktualizacja: 2017-07-17 Publikacja: 2015-10-26
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.