Bolesne ząbkowanie: objawy, przebieg, łagodzenie bólu

Idą zęby
fot.: Istockphoto

Ząbkowanie może przebiegać szybko i bez bólu, ale tak dzieje się tylko u jednego na kilkadziesiąt dzieci. Zdecydowana większość niemowlaków ząbkowanie przyżywa ciężko. Ząbkowanie ma charakterystyczne objawy. Zaczyna się niewinnie, od wkładania rączek do buzi, ale wyrzynanie się zębów z czasem staje się coraz bardziej bolesne. Ponieważ ząbkowanie zazwyczaj trwa kilka miesięcy, zobacz, jak możesz pomóc swojemu dziecku?

Zawiązki zębów zaczynają się formować już w 6. tygodniu życia płodowego. Stopniowo, warstwa po warstwie, pokrywa je twarde szkliwo. Noworodek, przychodząc na świat, ma już wykształcone, choć jeszcze niewidoczne, wszystkie mleczaki.
Ale to nie koniec procesu, bo szkliwo przyrasta nadal. Dopiero, gdy pokryje całą koronę zęba warstwą odpowiedniej grubości, zaczyna wykształcać się korzeń zęba. Rosnąc, wypycha z dziąseł koronę. Cały ten proces, czyli ząbkowanie, może przejść niezauważenie – pewnego dnia zobaczysz, że dziecku błyska w buzi coś białego. Ale może być też tak, że malec przez kilka tygodni będzie marudny nie do zniesienia.

Ząbkowanie: dziąsła swędzą i bolą

Ząbkowanie nie zawsze łatwo rozpoznać. Zwykle najpierw malec zaczyna się obficie ślinić i wkładać palce do buzi, bo swędzą go dziąsła. Ale stan ten może trwać kilka tygodni albo miesięcy. Gdy dziecko zrobi się płaczliwe, nie będzie chciało ssać (może też gorączkować), to znak, że dziąsła zaczęły je boleć, a więc pierwszy ząbek pojawi się lada chwila.

Dobrze wiedzieć

Ząbkowanie: dziecko nadal przy piersi
Pierwsze zęby to nie powód, by rezygnować z karmienia piersią. Jeśli dziecko dobrze ją uchwyci (złapie nie tylko brodawkę, ale część ciemnej otoczki), to nie da rady jej ugryźć. Gdy poczujesz, że karmienie jest dla ciebie bolesne, przerwij je na chwilę, delikatnie wsuwając palec do buzi dziecka, i po chwili przystaw je do piersi jeszcze raz.

Statystycznie, u zdrowego niemowlęcia pierwsze objawy ząbkowania zaczynają pojawiać się już w trzecim, czwartym miesiącu, zaś pierwszy ząbek wyrzyna się, kiedy dziecko ma sześć, siedem miesięcy. Ale może to nastąpić dwa miesiące wcześniej lub pół roku później. Czas ząbkowania jest bowiem zapisany w genach. Gdy tobie lub twojemu mężowi pierwsze ząbki wyszły przed pierwszymi urodzinami, najpewniej wasze dziecko również zacznie późno ząbkować. I odwrotnie – gdy u któregoś z was zęby pojawiły się wyjątkowo wcześnie, być może u malca też tak będzie.

Ząbkowanie: jak ulżyć dziecku

To, w jakim stopniu można ulżyć ząbkującemu niemowlakowi zależy od tego, jak maluszek przechodzi ząbkowanie i jakie pojawiły się kłopoty.

  • Jeśli ząbkowanie sprawia, że dziecko wkłada do buzi wszystko, co ma w zasięgu ręki – przygotuj sobie zapas gryzaczków, wypełnionych wodą (można je kupić w sklepach z artykułami dziecięcymi), i dawaj je dziecku do gryzienia. Gryzaczki możesz schłodzić w lodówce, nie wolno ich natomiast wkładać do zamrażarki, bo malec mógłby odmrozić sobie rączki i śluzówkę w buzi. Możesz też dać malcowi do pogryzania surową, obraną marchewkę (wtedy musisz cały czas być przy nim, by się nie zakrztusił). Pomaga też delikatne masowanie dziąseł małą gumową szczoteczką (są w aptekach).
  • Jeśli ząbkowanie sprawia, że dziecko cały czas się ślini – zakładaj mu na dzień śliniaczek, by nie trzeba go było ciągle przebierać. Skórę wokół ust trzeba delikatnie osuszać, inaczej pojawią się piekące podrażnienia. Gdy skóra się zaczerwieni, smaruj ją kremem natłuszczającym dla niemowląt. Obfite ślinienie odwadnia organizm, dlatego częściej przystawiaj dziecko do piersi, a jeśli karmisz butelką, dawaj dziecku do picia przegotowaną wodę.
  • Jeśli ząbkowanie sprawia, że dziecko nie chce ssać – zanim zaczniesz karmić, posmaruj dziecku dziąsła niewielką ilością żelu przeciwbólowego, który znieczuli bolące miejsca, np. Dentinox, Kin Baby, Calgel (do kupienia w aptece). Jeśli to nie pomaga, karm dziecko łyżeczką. Możesz także podać lek przeciwbólowy doustnie lub w czopku (paracetamol).
  • Jeśli oddaje luźne stolce – skonsultuj się z lekarzem, gdy dziecko wypróżnia się zdecydowanie częściej niż dotychczas, a stolce są podbarwione śluzem albo krwią, gdy wymiotuje bądź wygląda na chore.
  • Jeśli ząbkowanie sprawia, że dziecko ma podwyższoną temperaturę – nie ma powodu do niepokoju, gdy nie jest ona wyższa niż 38ºC, zapewne minie po wyrżnięciu się zęba. Jeśli jest wyższa, trzeba skonsultować się z lekarzem.
  • Jeśli ząbkowanie sprawia, że ból dziąseł nie daje dziecku spać – przed snem podaj mu lek przeciwbólowy (paracetamol lub ibuprofen dla niemowląt) w dawce dopasowanej do wagi i wieku.

Ząbkowanie: pielęgnacja pierwszych zębów

Kiedy pierwszy ząbek ujrzy już światło dzienne, myj go rano i wieczorem specjalną szczoteczką dla niemowląt, z gumowymi albo silikonowymi wypustkami zamiast włosia. Do tego celu możesz też użyć gazy zmoczonej w przegotowanej wodzie bądź specjalnej szczoteczki zakładanej na palec.

Nie używaj na razie pasty do zębów – dziecko nie potrafi jej jeszcze wypluć. Skontaktuj się też z pediatrą, który oceni, czy dziecku trzeba podawać fluor w kropelkach, i w jakiej dawce.

Konsultacje: dr Paweł Grzesiowski, specjalista pediatra, kierownik Zakładu Profilaktyki Zakażeń, Narodowy Instytut Leków źródło: miesięcznik "M jak mama" Aktualizacja: 2016-04-12 Publikacja: 2008-09-25
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.