Prolaktyna - norma, badanie prolaktyny. Czy wysoka prolaktyna przekreśla ciążę?

Badania w ciąży - badanie krwi
fot.: photos.com

Prolaktyna to hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Wysoka prolaktyna może świadczyć o poważnych chorobach. Jest przyczyną nieregularnych miesiączek i problemów z zajściem w ciążę. Sprawdź, kiedy warto wykonać badanie prolaktyny, jakie są normy i objawy podwyższonej prolaktyny.

Co to jest prolaktyna?

Prolaktyna to hormon, który sprawia m.in., że podczas dojrzewania dziewczętom rosną piersi. Gdy kobieta spodziewa się dziecka, prawidłowe stężenie prolaktyny podtrzymuje pracę ciałka żółtego, by mogło nadal produkować progesteron - teraz ważny dla utrzymania ciąży.

Prolatyna stymuluje też rozwój gruczołów mlecznych i tworzenie się mleka. Za mało prolaktyny w organizmie matki to jedna z przyczyn problemów z karmieniem piersią. Gdy kobieta często i długo karmi piersią, w jej organizmie utrzymuje się dość wysokie stężenie hormonu prolaktyny. Uniemożliwia to prawidłowe dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i owulację, dzięki czemu prolaktyna może pełnić funkcję “naturalnego środka antykoncepcyjnego”. Nie daje jednak 100-procentowego zabezpieczenia przed kolejną ciążą!

Jak zmienia się poziom prolaktyny?

Poziom prolaktyny wzrasta znacznie podczas ciąży i karmienia piersią. Ale nie tylko. Poziom prolaktyny podlega pewnym wahaniom również w ciągu doby - rośnie w drugiej połowie nocy, najwyższy jest wczesnym rankiem, a potem stopniowo się obniża.

W cyklu miesiączkowym poziom prolaktyny w niewielkim stopniu rośnie wraz ze wzrostem stężenia estrogenów, by w drugiej połowie cyklu się obniżyć.

Niektóre codzienne sytuacje też powodują wahania prolaktyny - przybywa jej np. po zjedzeniu posiłku, gdy się zmęczymy, podczas stosunku albo jeśli dopada nas stres.

Jakie objawy daje wysoka prolaktyna?

Zbyt wysoki poziom prolaktyny w organizmie jest przyczyną wielu dolegliwości. Przede wszystkim tych związanych z piersiami, które stają się bolesne, obrzmiałe i wrażliwe na dotyk. Czasem, mimo że kobieta nie jest w ciąży i nie karmi dziecka, pojawia się mleczny wyciek z sutka (tzw. mlekotok). Dlatego warto zrobić badanie prolaktyny.

Charakterystycznym objawem wysokiej prolaktyny są zaburzenia cyklu miesiączkowego - menstruacje pojawiają się częściej niż co 25 dni lub rzadziej niż co 33 dni. Z czasem są coraz bardziej skąpe, aż wreszcie mogą w ogóle zaniknąć. Przy wysokim poziomie prolaktyny cykle bywają też bezowulacyjne (stąd kłopoty z zajściem w ciążę). Obniża się popęd płciowy, a stosunki, z powodu suchości pochwy, są bolesne.

Gdy winę za zbyt wysokie stężenie prolaktyny ponosi gruczolak przysadki mózgowej - można mieć uporczywe bóle głowy czy zaburzenia widzenia, a gdy przyczyną jest niedoczynność tarczycy - można tyć bez powodu.

Jakie są przyczyny podwyższonej prolaktyny?

  • przyjmowanie przez dłuższy czas leków, np. obniżających ciśnienie tętnicze, antydepresyjnych,
  • niedoczynność tarczycy,
  • przewlekła niewydolność nerek,
  • choroby wątroby,
  • gruczolak przysadki mózgowej, przewlekły stres.

Kiedy warto wykonać badanie prolaktyny?

Jeżeli zaburzenia menstruacyjne i dolegliwości związane z piersiami utrzymują się przez dłuższy czas, trzeba udać się do ginekologa-endokrynologa.

Lekarz przede wszystkim zleca badania poziomu prolaktyny we krwi. Na badanie należy zgłosić się wyspanym, na czczo, najlepiej między godziną 8 a 12 (w innych godzinach wyniki mogą nie być miarodajne, bo poziom prolaktyny zmienia się w ciągu doby). W dniu poprzedzającym analizę niedozwolony jest zbyt duży wysiłek (także ćwiczenia), nie wolno jeść obfitej kolacji ani współżyć.

Gdy prolaktyny jest za dużo, lekarz zleca badanie hormonów tarczycy. Jeśli wyniki nie wskazują na niedoczynność tego gruczołu, należy powtórzyć badanie poziomu prolaktyny. Przed powtórną analizą trzeba jednak zażyć specjalny preparat. Takie postępowanie pomaga wstępnie ustalić, czy przyczyną zaburzeń hormonalnych jest gruczolak przysadki mózgowej. Jeżeli badanie potwierdzi jego obecność, zaleca się wykonanie rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej, żeby określić usytuowanie oraz wielkość guza.

Dobrze wiedzieć

Normy prolaktyny - interpretacja wyników badania

Do zbadania stężenia prolaktyny wystarczy próbka krwi pobranej z żyły. Co mogą zwiastować różne poziomy tego hormonu? Oto interpretacja wyników badania prolaktyny:

  • 5-25 ng/ml - mieścisz się w normie,
  • powyżej 25 ng/ml - możesz mieć nieregularne okresy i cykle bezowulacyjne,
  • powyżej 50 ng/ml - może dojść do zupełnego zatrzymania miesiączki,
  • powyżej 100 ng/ml - budzi podejrzenie guza przysadki mózgowej.

Leczenie wysokiej prolaktyny

Nie ma jednej metody leczenia wysokiego poziomu prolaktyny w organizmie. Jeśli za zachwianie równowagi hormonalnej odpowiadają przyjmowane leki - lekarz może zdecydować o ich odstawieniu lub zamianie na inne. Przy schorzeniach tarczycy, nerek czy wątroby - leczy się podstawowe choroby, dzięki czemu poziom prolaktyny się obniża.

W przypadku gruczolaka przysadki sprawa jest bardziej skomplikowana. Guz powstaje (dlaczego - nie wiadomo) z tkanki gruczołowej (stąd nazwa), dlatego ma też zdolność wydzielania hormonów (w tym prolaktyny). Im guz jest większy, tym więcej potrafi ich wydzielić.

Większość guzów to nowotwory łagodne. Jeśli zostaną wykryte, gdy są małe (poniżej 10 mm), często wystarczy podawanie leków (np. Bromokryptyny, Norprolacu czy Dostineksu), by znikły po kilku miesiącach terapii. Te, które nie giną po farmakoterapii lub są zbyt duże, trzeba usunąć chirurgicznie. Przez małe nacięcie pod górną wargą (wewnątrz jamy ustnej) neurochirurg dostaje się do przysadki mózgowej i usuwa guz. Czasem potrzebna jest jeszcze radioterapia. Mimo wyleczenia, do końca życia konieczna jest kontrola endokrynologiczna i sprawdzanie poziomu prolaktyny.

Dobrze wiedzieć

Prolaktyna a ciąża

Przed ciążą warto sprawdzić, czy poziom prolaktyny jest prawidłowy. Wysoka prolaktyna może być bowiem przyczyną problemów z zajściem w ciążę. Przy podwyższonej prolaktynie u kobiety pojawiają się zaburzenia miesiączkowania, nieregularne owulacje lub cykle bezowulacyjne, co w efekcie uniemożliwia zajście w ciążę.

Właściwy poziom prolaktyny jest również ważny w trakcie ciąży. Prawidłowe stężenie tego hormonu podtrzymuje pracę ciałka żółtego, by mogło nadal produkować progesteron - tak ważny dla utrzymania ciąży.

Aktualizacja: 2017-03-06 Publikacja: 2016-04-14
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.