Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) u niemowląt: alergia skórna przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry (AZS) - fakty o najczęstszej alergii wśród dzieci
fot.: photos.com

Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) u niemowląt to swoisty „celebryta” wśród dziecięcych chorób alergicznych – na temat żadnego innego schorzenia nie krąży aż tyle mitów i sprzecznych opinii. AZS to najczęstsza alergia skórna od wieku niemowlęcego do ok. 5 roku życia, dlatego warto znać jej przyczyny, objawy i możliwe sposoby leczenia.

Z najnowszych danych wynika, że w Polsce na Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) choruje średnio dwoje na dziesięcioro dzieci. Pochodzenie AZS jest złożone i jeszcze nie do końca poznane. Wiadomo, że jest to choroba dziedziczna, uwarunkowana genetycznie. Jeśli rodzice cierpią na atopię, prawdopodobieństwo, że ich dziecko odziedziczy tę chorobę, wynosi 70 proc.

Co prowokuje Atopowe Zapalenie Skóry (AZS) u dzieci

U dziecka obciążonego genetycznie choroba może się rozwinąć na skutek kontaktów z tzw. czynnikiem prowokującym AZS. Do najczęstszych zaliczane są: alergeny (jajka, mleko, czekolada, pszenica, roztocza kurzu, sierść zwierząt, pyłki kwiatów), infekcje i stres, substancje drażniące skórę (pot, kosmetyki, proszki do prania), niekorzystne czynniki klimatyczne. Lekarze przypuszczają, że AZS może mieć również związek z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego. U dzieci żyjących w wysoko rozwiniętych społeczeństwach nie jest on w wystarczającym stopniu wytrenowany. W efekcie wytwarza zbyt dużo przeciwciał klasy IgE, kierując je przeciw cząsteczkom, które uznał za groźne, ale które tak naprawdę wcale nie są niebezpieczne dla organizmu (np. kurz). To wywołuje objawy atopii.

>> Czym są alergeny? Jakie substancje i dlaczego wywołują reakcję alergiczną?

Fazy Atopowego Zapalenia Skóry (AZS)

Objawów AZS jest wiele i są one charakterystyczne dla wieku dziecka. Dlatego w przebiegu choroby rozróżnia się trzy fazy. Tzw. faza niemowlęca zwykle najpierw pojawia się w obrębie głowy – na policzkach i na skórze pod włosami. Zmiany na policzkach mają postać wysypki rumieniowej, grudkowo-pęcherzykowej, w niektórych miejscach z wysiękiem. Wyprysk występuje również na czole i pod włosami, przy łokciach i kolanach. Zmiany są rozmieszczone symetrycznie.

U starszych dzieci i nastolatków (faza dziecięca) typowe są wypryskowe zamiany skórne o różnym stopniu nasilenia stanu zapalnego w obrębie zgięć stawowych, jak również w obrębie skóry rąk i stóp. Z kolei w przypadku osób dorosłych (faza wieku dojrzałego) przeważa obraz przewlekłego wyprysku z lichenizacją, świadczącą o przewlekłości procesu zapalnego.

Objawy Atopowego Zapalenia Skóry (AZS)

Charakterystyczną cechą AZS jest uciążliwy świąd, a drapanie się może prowadzić do zakażeń skóry. Malec, który ma AZS, drapie się czasem aż do krwi. Swędzenie może być tak silne, że nie daje spać. Zmęczenie dodatkowo pogłębia drażliwość, a ciągłe drapanie skóry uszkadza ją. W ranki wnikają bakterie (np. gronkowiec złocisty), powodując dodatkowo stan zapalny. Objawy zakażenia można poznać po tym, że skóra jest mocno czerwona, gorąca, tworzą się na niej pęcherzyki z przezroczystym, miodowym wysiękiem, które po jakimś czasie przekształcają się w strupki. Maluchy w tym stanie wymagają już opieki lekarskiej.

Metody leczenia nasilonych objawów Atopowego Zapalenia Skóry (AZS)

Sposób leczenia zależy od wieku dziecka i od stanu jego skóry. Jeśli maluszkowi dokucza swędzenie, ale bez innych objawów, lekarz zaleca leki przeciwhistaminowe. Gdy doszło już do zakażenia bakteryjnego, konieczne bywa podanie antybiotyku. Jeśli zmiany są ostre, konieczne może być też miejscowe podanie sterydów, które złagodzą  stan zapalny. Preparaty te niszczą kolagen (składnik białkowy skóry właściwej) i mogą być przyczyną przedwczesnego starzenia się skóry, są więc od kilku lat zastępowane maściami przeciwzapalnymi (inhibitorami kalcyneuryny), które działają podobnie, lecz nie szkodzą skórze.

Trzeba zdawać sobie sprawę, że dzieci z AZS zawsze będą miały wrażliwą skórę. Jest tak, bo ma ona tzw. defekt ektodermalny, wywołany niedoczynnością gruczołów łojowych i potowych.

Pielęgnacja skóry atopowej

Leczenie AZS nie przyniesie pożądanych rezultatów bez odpowiedniego zadbania o skórę. Podstawą pielęgnacji skóry atopowej jest stosowanie bezpiecznych, hipoalergicznych, polecanych przez dermatologów dermokosmetyków aptecznych. U dzieci z AZS należy stosować krótkie ok. 5-minutowe kąpiele w wodzie o temperaturze 27-30 stopni, a po kąpieli na delikatnie osuszoną skórę dziecka nałożyć emolient. Pielęgnację należy powtarzać w ciągu dnia.

Preparaty oczyszczające powinny mieć pH fizjologiczne w granicach 6, być niedrażniące, o małej zawartości alergenów. Niektóre z nich wzbogacone są substancjami ograniczającymi rozwój flory bakteryjnej (siarczan miedzi i siarczan cynku), zawierają składniki nawilżające skórę, takie jak np. gliceryna, czy witaminy (PP) i lipidy działające ochronnie na płaszcz lipidowy skóry. Lepiej jest pochylić się i przeczytać dokładnie skład kosmetyku przed zakupem preparatu niż później leczyć podrażnienia, które mogą wystąpić po użyciu przypadkowego preparatu.

Po kąpieli skórę dziecka należy delikatnie osuszyć bez pocierania i nałożyć odpowiedni krem. Aby uzyskać skuteczność terapeutyczną, czyli ograniczyć stan zapalny i świąd skóry, emolienty powinny być stosowane minimum 2 razy na dobę, przez całe życie, również w okresie remisji choroby. Walka z AZS nie należy do łatwych, więc warto zwrócić uwagę nie tylko na cenę, ale i na jakość stosowanych dermokosmetyków. Tradycyjne emolienty działają tylko na objawy dyskomfortu, tworząc na powierzchni skóry film o działaniu okluzyjnym. To często nie wystarcza, a do poprawy stanu skóry potrzebne są emolienty, które trwale odbudują jej barierę ochronną.

Profilaktyczna dieta przy atopowym zapaleniu skóry

Wykonywanie testów uczuleniowych ma ograniczone znaczenie - wynik dodatni nie oznacza, że dziecko będzie reagować alergią dany produkt i że należy go wyeliminować z diety. Większe znaczenie mają obserwacje zmian skóry po spożyciu danego produktu. Próbna dieta eliminacyjna powinna trwać ok. 2-4 tygodni. Jeśli w tym czasie uzyska się poprawę stanu skóry i ogólnej kondycji, dalszą dietę eliminacyjną należy kontynuować nie dłużej niż 4-6 miesięcy. Dłuższe stosowanie diety może spowodować niedobory pokarmowe i utratę zdolności nabycia tolerancji na dany alergen. U małych dzieci konieczna jest stała weryfikacja diety, która została wprowadzona w okresie niemowlęctwa, ponieważ 70 % dzieci uzyskuje tolerancję na wcześniej alergizujące produkty ok. 2 roku życia.

Dobrze wiedzieć

Z AZS nie da się wyleczyć, ale się wyrasta
AZS to choroba jest przewlekła i może trwać całe życie. Nie da się z niej wyleczyć, jednak u zdecydowanej większości dzieci objawy Atopowego Zapalenia Skóry zmniejszają się wraz z wiekiem. Objawy choroby, która zaczyna się w okresie niemowlęcym, ustępują zwykle około 5.–7. roku życia.

Zwiększone prawdopodobieństwo opryszczki
Dla dziecka z AZS niebezpieczny jest wirus opryszczki. Wyprysk opryszczkowy u atopików to ciężka choroba, której towarzyszy wysoka gorączka i tworzenie się wysepek pęcherzyków. W takim przypadku konieczne jest leczenie szpitalne.

Ubranka dla alergików

Niemowlę z AZS trzeba odpowiednio ubierać. Odzież musi być przewiewna, z bawełny, w jasnych kolorach (bo barwniki do tkanin mogą uczulać). Ubranka z syntetyków wzmagają pocenie się, co może dodatkowo ją podrażniać.

>> Atopowe zapalenie skóry u niemowląt - dieta i ubranka dla niemowlaka ze skórą atopową

Konsekwencje źle leczonej alergii

AZS może być przyczyną marszu alergicznego. To przechodzenie jednej postaci alergii w inną, w sytuacji kiedy nie jest ona właściwie rozpoznana i odpowiednio leczona. Dzieje się tak, bo kiedy w którymś z narządów ciała dochodzi do alergii, w innych narządach również tworzą się komórki, które mogą reagować w odpowiedzi na alergeny.

Testy alergiczne u dzieci: wideo

Diagnoza alergii u małego dziecka to niełatwa sprawa. Wielu specjalistów uważa, że testy skórne najlepiej jest przeprowadzać u dzieci po trzecim roku życia - wówczas wyniki będą bardziej miarodajne. Innym sposobem diagnozowania są testy z krwi. Zapytaliśmy eksperta co zrobić, by potwierdzić alergię u małego dziecka, jaką metodę diagnozowania warto wybrać oraz czy rzeczywiście testy skórne nie są przeznaczone dla niemowlaków.

konsultacja: lek. med. Leszek Olchowik, specjalista w zakresie pediatrii, alergologii i chorób płuc; www.tolek.info źródło: miesięcznik "M jak mama" Aktualizacja: 2017-07-21 Publikacja: 2016-06-22
Ocena: 5
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.