Badania noworodka: pierwsze badania niemowlaka po narodzinach

Badania przesiewowe
fot.: thinkstockphotos.com
Badanie serca u noworodka przeprowadza się w trakcie badań przesiewowych.

Badania noworodka to pierwsze, ważne badanie w życiu każdego dziecka. Sprawdź, na czym dokładnie polegają badania noworodka? Każde dziecko niedługo po narodzinach jest gruntownie przebadane. Specjaliści sprawdzają, czy jest zdrowy i wykryją ewentualne nieprawidłowości. Stan zdowia noworodka jest oceniany według skali Apgar.

Twoje dziecko jest już na świecie! Możesz je wreszcie przytulić i nakarmić. Jednak gdy miną dwie godziny spędzone z noworodkiem w bezpośrednim kontakcie skóra do skóry, będziesz musiała niestety oddać go na chwilę w ręce lekarzy, aby mogli go zbadać i zmierzyć. Na czym polega ocena stanu zdrowia twojego nowo narodzonego dziecka? Wyjaśniamy, jakie badania czekają niemowlę w pierwszych godzinach i pierwszych dniach życia oraz tłumaczymy, po co w ogóle się je wykonuje.

Sprawdź również kalendarz rozwoju dziecka >>

Ocena noworodka w skali Apgar

Zaraz po urodzeniu położna lub lekarz ocenią stan zdrowia dziecka według specjalnej punktowej skali Apgar. Wyniki tego testu są umieszczane w książeczce zdrowia dziecka, gdyż mają duże znaczenie: świadczą o tym, czy malec urodził się odpowiednio przystosowany do życia poza ciałem mamy i czy może np. samodzielnie oddychać.

Podczas pierwszego roku jego życia punkty Apgar będą podstawowym odniesieniem dla pediatry opiekującego się dzieckiem i obserwującym jego rozwój. Ocena Apgar jest wykonywana po porodzie cztery razy – w 1., 3., 5. i 10. minucie życia dziecka – dlatego jest zwykle przeprowadzana na brzuchu mamy. Wynik badania w 1. minucie często jest niski, gdyż malec po porodzie jest w szoku i dopiero przystosowuje się do funkcjonowania poza organizmem mamy. Dlatego kluczowa jest ocena w 5. minucie życia: decyduje ona o tym, czy dziecko może pozostać dalej z mamą w kontakcie skóra do skóry, czy też wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej (zgodnie ze standardami opieki okołoporodowej kontakt może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia albo zdrowia matki lub noworodka).

Standard opieki okołoporodowej: tak powinien wyglądać poród >>

Ocena według skali Apgar opiera się na sprawdzeniu pięciu głównych parametrów świadczących o kondycji noworodka. Są nimi: oddychanie, czynność serca, zabarwienie skóry, napięcie mięśni oraz odruchy. Każdy parametr jest oceniany w skali od 0 do 2 punktów. Łączna suma punktów określa kondycję noworodka. Wynik poniżej 5 punktów to stan wymagający zwykle interwencji lekarskiej (np. podania leków wspomagających oddychanie) lub po prostu obserwacji na oddziale noworodkowym. Wynik od 8 do 10 punktów oznacza, że dziecko urodziło się w dobrym stanie. Jeśli tak właśnie jest, kolejne jego badania zostaną przeprowadzone dopiero po zakończeniu kontaktu z mamą, czyli po około dwóch godzinach od porodu.

Jeśli ocena Apgar przeprowadzona w 5. minucie życia dziecka jest zadowalająca, w chwilę po niej położna przecina zwykle pępowinę i – jeśli się na to zdecydujesz – może pobrać z niej krew. To coraz popularniejsza procedura, mająca na celu przechowanie krwi pępowinowej, która jest źródłem komórek macierzystych (mogą być one w przyszłości wykorzystane w leczeniu wielu chorób u dziecka).

Czytaj także: Pobranie krwi pępowinowej - jak wygląda zabieg i kiedy się go wykonuje? >>

Nie przegap

Badania noworodka na sali porodowej

Pierwsze rutynowe badania noworodka wykonywane są po zakończeniu kontaktu skóra do skóry w twojej obecności i obejmują ocenę stanu ogólnego dziecka oraz jego adaptacji do nowych warunków pod kątem wydolności układu oddechowego i krążenia. Lekarz sprawdza, czy malec nie ma wad rozwojowych oraz urazów poporodowych. Bada też specjalnym czujnikiem saturację, czyli natlenienie krwi w prawej stopie malca (najdalej od serca położona część ciała). Następnie waży i mierzy dziecko, spisuje obwód jego głowy i klatki piersiowej. Kontroluje także odruchy noworodka, świadczące o prawidłowym rozwoju
układu nerwowego:

  •  Odruch chwytania – pediatra sprawdza, czy dziecko chwyci go automatycznieza palec. Potem powoli podnosi dziecko, ciągnąc je do góry za rączki, by sprawdzić moc uścisku.
  •  Odruch ssania – lekarz pyta, czy udało się nakarmić dziecko.
  •  Odruch szukania piersi – po dotknięciu policzka noworodek powinien odwrócić główkę w tę stronę, w poszukiwaniu piersi mamy.
  •  Odruch Moro – pediatra zwykle unosi pieluszkę, na której leży dziecko, co powoduje, że dziecko gwałtownie rozchyla rączki i nóżki, a następnie przyciąga je ku sobie.
  •  Odruch pełzania – lekarz kładzie noworodka na brzuszku, dziecko automatycznie prostuje nóżki, jakby miało się czołgać.
  •  Odruch chodzenia – lekarz unosi dziecko, trzymając je pionowo pod paszkami – tak by stópki dziecka dotykały podłoża. Noworodek zaczyna poruszać nóżkami, jakby chodził.
  •  Odruch Babińskiego – dziecko połaskotane w stópkę rozprostowuje paluszki i wykrzywia stopy do środka.

Polecamy też

Pierwsza doba życia noworodka

Dokładniej twoje dziecko zostanie zbadane w ciągu 12 godzin po narodzinach. Neonatolog sprawdzi temperaturę ciała dziecka, jego świadomość, napięcie mięśni i aktywność ruchową. Skontroluje też drożność przewodu pokarmowego (świadczy o tym wydalenie smółki, które następuje zwykle w ciągu pierwszych 24 godzin życia) oraz tętno malca poprzez badanie pulsu w pachwinie – obecność tętna jest dowodem na prawidłowy przepływ krwi. Inne podstawowe badania to osłuchanie serduszka i płuc dziecka oraz zbadanie jego główki (pod kątem obecności krwiaków poporodowych), twarzy (oczu, uszu i jamy ustnej), kończyn, klatki piersiowej. Palpacyjnie, czyli uciskając delikatnie dłońmi brzuszek noworodka, lekarz ocenia też wielkość jego narządów wewnętrznych, potem ogląda ciemiączka, czyli przerwy między kośćmi czaszki, stawy biodrowe dziecka i jego organy rozrodcze – szczególnie istotne jest to w przypadku chłopców, u których często występuje niezstąpienie jąderek do moszny. Neonatolog ogląda również dokładnie skórę dziecka, błony śluzowe i białka jego oczu pod kątem żółtaczki fizjologicznej. Jeśli stwierdzi ich silne zażółcenie, zleci badania krwi i naświetlania dziecka. Promienie ultrafioletowe powodują, że bilirubina jest szybciej wydalana z organizmu, a przypadłość szybciej mija.

Badania przesiewowe (badanie słuchu)

Pobyt w szpitalu to również okazja do wykonania badań przesiewowych noworodka. To ważne testy, dlatego zanim dziecko wyjdzie z mamą do domu, zostanie przebadane pod kątem istnienia u niego ewentualnych chorób czy wad wrodzonych, których nie da się wykryć podczas rutynowych badań. Badania przesiewowe w Polsce są bezpłatne i wykonuje się je u wszystkich noworodków, także wcześniaków, aby – w razie potrzeby – jak najwcześniej rozpocząć leczenie.

Wśród chorób, których wykrycie jest możliwe dzięki badaniom przesiewowym, są: hipotyreoza, czyli wrodzona niedoczynność tarczycy, mukowiscydoza, czyli przewlekła choroba obturacyjna oskrzeli i układu pokarmowego oraz fenyloketonuria, czyli choroba polegająca na nieprawidłowej przemianie jednego ze składników pożywienia – aminokwasu fenyloalaniny. Badania te wykonuje się z krwi, którą pobiera się z pięty dziecka po zakończeniu 2. doby życia. Wcześniejsze pomiary nie odpowiadałyby faktycznemu stanowi zdrowia dziecka, np. stężenie hormonu tarczycy TSH w pierwszej dobie życia jest fizjologicznie wysokie i obniża się dopiero w kolejnych dniach, a enzymy, które zapewniają prawidłową przemianę fenyloalaniny, zaraz po porodzie pochodzą od mamy, nie zaś z organizmu noworodka.

Jeśli wychodzisz z dzieckiem ze szpitala wcześniej niż w 2. dobie, dostaniesz specjalną bibułę oznaczoną naklejką z numerem ewidencyjnym. Zgłoś się z nią do przychodni, by pielęgniarka pobrała dziecku próbkę krwi. Powinnaś ją odesłać do wskazanego laboratorium. Jeśli wyniki będą nieprawidłowe, zostaną przysłane pod twój adres wraz ze skierowaniem na bardziej szczegółowe badania. Ostatnie badanie przesiewowe to badanie słuchu dziecka, które obejmuje zarówno zaburzenia, jak i trwałe uszkodzenia słuchu. Jest ono finansowane przez program Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu u noworodków, stworzony przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy. Badania wykonuje się specjalnym przyrządem dopiero po ukończeniu 2. doby życia – wcześniej uszko dziecka może być zatkane mazią płodową, co może sfałszować pomiar.

Polecamy wideo: Pierwsza pomoc u niemowlaka

Pierwszą pomoc u niemowlaka, który stracił przytomność rozpoczynamy od udrożnienia dróg oddechowych i sprawdzenia, czy oddycha. Jeśli wyczujemy oddech, dzwonimy na pogotowie i wykonujemy kolejne czynności. Zobacz, jak wygląda pierwsza pomoc u niemowlaka, który stracił przytomność, ale oddycha. Instrukcji w materiale wideo udziela Kamil Kasiak z Ogólnopolskiej Kampanii Bezpieczny Maluch.

Rozwiąż test i sprawdź kim jest dla Ciebie dziecko?

Kim jest dla Ciebie dziecko?
Aktualizacja: 2016-09-12 Publikacja: 2016-04-14
fb udostępnij tweet udostępnij g+ udostępnij g+skomentuj
forum.mjakmama.pl
wejdź na forum
Serwis mjakmama.pl ma charakter edukacyjny! Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja i wydawca serwisu nie ponoszą odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.
Żaden utwór zamieszczony w serwisie nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób (w tym także elektroniczny lub mechaniczny) na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie - bez pisemnej zgody ZPR Media S.A.. Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody ZPR Media S.A. jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.